Konu: YANMA GAZ ANALİZLERİ VE DOĞALGAZ UYGULAMA
10. B-TEORIK HAVA GEREKSİNİM HESABI
Detay hesapları için:
*Not: Buradaki gaz bileşen oranları BOTAŞtan alınmış olup toplamı diğer CO2 ve N2 la birlikte %106 ya varmaktadır. Elde %100 lük bir bileşen analizi yoktur.
Bu nedenle ortalama 9.80 veya 10 m hava/m gaz kabul edilmektedir.
Ya da "ROSİN FORMULA" olarak bilinen basitleştirilmiş formülü kullanabilirsiniz. Çeşitli yakıtlar için Teorik hava hesabına dair Rosin Formüla aşağıda verilmiştir.
10.C- TEORİK GAZ MİKTARI HESABI
Bunun için de yine ya aşağıdaki detay hesapları
10.D- HAVA FAZLALIK KATSAYISI HESABI
10-E GERÇEK TOPLAM BACA GAZI MİKTARI
G=G0+(M-1)x Ao
Burada teorik toplam atık gaz miktarını daha önce hesap etmiş olduğumuz 11.1 m3 olarak alır ve baca gazındaki O2 yüzdesini de 5 olarak ölçtüğünüzü varsayarak örnekleme yapacak olursak
G= 11.1 +(1,3125-1) x 11
G= 11.1+3.44
G = 14.54 Nm3 olarak bulunur.
Burada önemli olan baca gazının spesifik ısısı olup, 100 ile 300 °C aralığında 0.33 kcal/m3 °C olarak alınır.
Q = Gx-Cpx (T-To) burada;
G : Toplam atık gaz miktarı
T : Baca gazı sıcaklığı °C
To : Ortam sıcaklığı °C dır.
Örnek olarak bir önceki bölümde ele aldığımız %5 oksijen ölçümlü uygulamada baca gazı sıcaklığının 200 °C ve ortam sıcaklığının da 30 °C olduğunu düşünürsek baca gazı ile taşınan ısı miktarının
Q = 14.54x0.33x(20-30)
=14.54x0.33x170
= 815.7 kcal/Nm3 yakıt olarak bulunur.
10.G- YANMA VERİM FORMÜLLERİNDE VERİLEN KATSAYILARIN HESABI
Daha önceki bölümlerde verilen K1,K2, B ve CO2 max katsayıları her ülke de kullanılan yakıt karakteristiklerine göre hesaplanarak kaynaklarda sadece bir rakam olarak verilmektedir. Bu değerler kullanılan yakıtın kaynağı ve teknik özelliklerine bağlı olarak önemli farklılıklar taşımaktadır.
Örneğin K1 ya da A1 katsayısı doğal gazın menşeine ve kimyasal özelliklerine bağlı olarak 0.37 ile 0.44 arası değişebilmektedir. Ayrıca bizde kullanılan linyitin eşdeğeri Avrupa da bulunmadığı için kömür olarak verilen değerler genelde taş kömürü evsafında olup kesinlikle linyiti temsil edememektedir. Bu hata paylarını kabul ederek yaklaşım yapılmak istenilmediği durumda, kullanılan yakıta ait elementer analizler biliniyorsa bu katsayılar ülkemizde kullanılan yakıtlara özgün olarak da hesaplanabilir.
Şu ana kadar sağlanan bilgiler ışığına kazanınızdan maksimum verim alabilmemiz için bir baca gazı analiz cihazı alma kararına vardığınızda gerek teknik gerekse de ekonomik açıdan doğru seçiminize yönelik aşağıdaki kriterlere ve seçeneklere dikkat etmeniz yararlı olacaktır.
Öncelikli olarak bir baca gazı analiz cihazının yanma ile ilgili şu üç temel parametreyi mutlak ölçümü istenmeli ve aranmalıdır.
* Baca Gazındaki O2 yüzdesi
* Baca Gazı Sıcaklığı
* Baca Gazındaki CO emisyonu
Sadece O2 ve Sıcaklık, O2 veya sadece CO tamamen faydasız bir yatırım olacaktır.
Bu üç temel parametreyi elektronik, otomatik ve portatif olarak ölçen bir cihaz sizler için ilk ve en ekonomik seçenek olacaktır.
İkinci seçenekte ise yukarıdakilere ilave olarak
* Baca çekiş basıncı ölçümü
* İslilik ölçümü (sadece doğal gazlı yanmalar için zorunlu değildir.)
* CO2 yüzdesi hesabı
* Verim yüzdesi hesabı
* Fazla hava oranı hesabı
* Muhtelif yakıt seçim imkanı (Doğalgaz, LPG, Fuel Oil, Kömür v.b.)
Üçüncü seçenekte ise, tüm yukarıdakilere ilave olarak cihazın ölçüm ve hesaplama parametrelerini kayıtlı birer veri haline dönüştüren PRINTER h olması alternafi düşünülebilir.
Çeşitli firmalarca üretilen baca gazı analiz cihazlarının kullandıkları hissedici eleman ve hassasiyetleri açısından birbirlerine olan önemli farklılıkları yoktur. O2, CO, NOx gibi gazlar elektrokimyasal hücre esaslı sensörlerle, sıcaklık NiCrNi termokupl kullanılarak tespit edilmeli ve genelde de böyle edilmektedir.
Koruyucu sistem donatımları (toz, su filtreleri, gaz filtreler, elektronik soğutma devreleri) açılarından farklılık göstermekte ve çıkartılabilmektedirler. Ayrıca, span kalibrasyonunun ve servisinin yapılabilmesi imkanları da yerli mümessilliklerine bağlı olarak farklılık göstermektedirler.
Tipik bir baca gazı analiz cihazına ait temsili resim, parça ve donanımların tanıtılması açısından aşağıda verilmektedir.
Verimli ve sürekli artan çevre bilincinin bir zorlaması olarak zorunlu bir gereksinim haline gelen temiz yanma için, doğal gaz gibi bir yakıt kullanıcıya oldukça büyük imkanlar sunmaktadır.
Ancak, doğal gaz'ın verimli ve temiz yanan değil yakılabilen bir yakıt olduğu kesinlikle unutulmamalıdır. Bu ise kesinlikle yakıt/hava oranının ideal seviyelerle ayarlanabilmesi ile olasıdır.
Yakıt/hava oranının tespiti ve ayarında diğer yakıtlarda kısmen de olsa bir fikir verebilen alev rengi/is-kurum oluşumu gibi göstergelere dayalı görsel veriler, doğal gaz kesinlikle bir fikir verememektedir. Elektronik baca gazı analiz cihazları ile son derece hassas bir şekilde O ile 5-6 ppm aralığına kadar çekilebilen karbonmonoksit değeri, bir noktadan sonra görsel hiçbir veri sunmadan birden 5000-10000 ppm lere çıkabilmektedir.
Yani İstanbul gibi hava kirliliği açısından çok kritik düzeylere gelmiş kentlerimiz için bir kurtuluş olarak görülen doğal gaz da, bilinçli bir şekilde ayarlanmadan yakıldığında, diğer yakıtlardan farksız kirlilik kaynağı oluşturabilmektedir.
Ankara ve Bursa da uygulanan doğal gaz dönüşümlerinde kazanların devreye alma işlemlerinde, baca gazı analiz cihazları kullanımı bir zorunluluk olarak uygulanmaktadır. Ancak bu uygulama İstanbul’daki dönüşümlerde bir zorunluluk olarak uygulanmaktadır. Zorunluluk olmamasına rağmen, sektörde bilinçli ve sorumlu hizmet sunan müteahhit kuruluşlar ve servis bayileri ölçümleri İstanbul'daki uygulamalarda da gerçekleştirmektedir.
Hangi yakıt kullanılırsa kullanılsın, yakıl tasarrufunun bir diğer önemi de kuşkusuz, son günlerde sürekli artış gösteren yakıt fiyatları ve bunun sonucunda artan ürün maliyetleri ile rekabet şansına olan etkisidir. Ülkemizdeki işletmelerin büyük bir çoğunluğu, ne yazık ki bir türlü oluşamayan gerçek anlamdaki serbest piyasa rekabet koşullarının yokluğu nedeniyle ne AR-GE bölümleri oluşturmak ne de gerçek anlamda enerji tasarrufu çalışmalarını hayata geçirmek gibi bir çaba içinde olmalıdır. Bugüne kadar bunu gerçekleştirmemekle, ticari açıdan çok fazla bir şey kaybettiklerini söylemekte mümkün değildir.
Ancak, bugünlerde çok sıkça söz konusu edilen Avrupa Birliğine giriş sürecinde bulunan bir ülkenin kuruluşları gerçek anlamda ve kıyasıya bir rekabete hazırlıklı olmaları kaçınılmazdır. Bu noktada da çok küçük yatırımlarla çok önemli geri kazanımlar sağlayan enerji tasarrufu oldukça önem kazanmaktadır.
Ancak bu anlamdaki sonuç alınabilir en tutarlı ve köklü yaklaşım hem enerji tasarruf projelerini hem de üretilen ürün ile ilgili yenileme, geliştirme, iyileştirme ve yönelik araştırma, geliştirme çalışmalarını yürütecek gerçek anlamdaki ARGE bölümlerinin derhal uygulamaya geçirilmesi olacaktır.
Cevap Yaz
Cevap yazabilmeniz için Giriş yapmanız gerekiyor.