Vananın ses yapması olayına gelince. Arkadaşlar bu konu aslında birçok faktöre bağlı. Asıl sorun bu ürünlerin ülkemizde yeni olması. Haklı olarak uygulayıcılar tam olarak ürünün montaj kriterlerini tam olarak bilemiyorlar. Örneğin forumda
http://www.dogalgazprojesi.com/forum_posts.asp?TID=883 5&PN=1&TPN=2 linkinde gerçekten çok ibretlik bir tartışma sürmekte. Bazı arkdaşlar hararetle termostatik vananın ortam ısısını değil petekten geçen suyun ısısını algılayarak çalıştığını iddia ediyor hatta aksi tüm söylemleri üreticilerin milleti kandırması olarak görüyorlar. Aslında bu olarak başta mantığa aykırı ancak onu burda tartışmayalım. Verdiğim linkten takip edebilirsiniz. Konu ilginç bir yere doğru gidiyor.
Termostatik vananın ses yapması çalışma mantığı ile alakalıdır.
Arkadaşlar tüm termostatik vanalar oransal kısma işlemi yaparlar yani on-off değillerdir. Böyle vanalar vardır belki ama adları termostatik vana değildir. Oransal kısma yaparlar çünkü çalışmaları kimyasal-mekanik olaylara dayanır. Ortam ısısını algılayabilecek şekilde yapılmış (aluminyum,çelik gibi malzemeden) tüp içerisinde bulunan özel kimyasal malzeme (sıvı yada wax denilen karışım olabiliyor.) ısındığında güçlü bir genleşme yapıyor ve tüpe bağlı esnek mekanizmayı dışarı doğru itiyor, tıpkı bir yayı iter gibi. Bu itme sonucu vana salmastra mili itilerek vana kapatılıyor ve ortam soğuduğunda tüpteki kimyasal bu sefer daralarak yayın geri gelmesine yani vananın açılarak suyun geçmesine neden oluyor. Bu mantığa baktığımızda ortam ısındıkça genleşme olacak ve yavaş yavaş vana kapatılacaktır, yine açılması da yavaş yavaş olacaktır. Aslında bu nedenle biz termostatik vanaların çalıştığını anlamakta güçlük çekeriz çünkü sürekli olarak ortam ısınını aynı değerde sabitleyebilirler. Aslında arkadaş ses duyarak vananın çalıştığını anlayanlardan olmuş oluyor. Tabii bu işin latifesi; vananın asla çalışıyor diye motor gibi ses yapması istenmez. Şimdi bu vanaya ses yaptıran olan vananın tam kapanmasının engellenmesiyle çok kısık bir şekilde de olasa açık kalmasının ve ıslık çalar gibi ses çıkartmasına neden olmasıdır. İşte bunun birçok nedeni var.
- Yanlış montaj yapılması
- Termostatik vana montajının sisteme uygun olmaması (sisteme uygun olarak adapte edilmemesi)
- Termostatik vananın hatalı olması
olarak sıralayabileceğimiz ihtimallerden en düşük olanının vananın arızalı olma olasılığı olduğunu söyleyeyim. Bu ihtimalleri açıklarsak
Yanlış montaj yapılması :
Termostatik vananın doğru çalışması için doğru geometride takılması gerekir. Manuel vanalar gibi nasıl uyarsa o şekilde takalım denilemez. Kullanım kitapçığında tam olarak tarif edildiği ve vana gövdesinde bulunan su akış çizgisi dikkate alınarak monte edilmelidir. Aksi halde su sesi, ısıtmama, kapanmama hatta vananın bozulması gibi sorunlar ortaya çıkabilir.
Termostatik vana montajının sisteme uygun olmaması (sisteme uygun olarak adapte edilmemesi) :
Burası biraz karmaşık umarım düzgün anlatabilirim. Aslında asıl sorun bireysel (konut) tip kullanımlarda kombimizin sirkülasyon pompasının ürettiği basınç ile alakalı. Yani bizim termostatik vanalarımız, oda yeterince ısındığında kendilerini kapatıyorlar. Ancak kombimizin sirkülasyon pompası kendisini kapatmaya ayarlı değil mantıken. Eğer kendisini kapatırsa suyun soğuduğunu dolayısı ile oda sıcaklığının düştüğünü anlayamaz. O nedenle sirkülasyona devam etmek istiyor. Hal böyle olunca kapanan vanaları açma yönünde bir basın artışına neden oluyor. Vanalar da birazcık açıldığında sistem basıncını düşürdüğünden ne pompa tam olarak vanayı açabiliyor ne de vana tam olarak kendini kapatabiliyor. Bu nedenle de darbeli yada ıslık şeklinde sesler duyulabiliyor. Bunu önleminin en pratik yolu peterlerden birini sürekli olarak tam açık konumda tutmaktır. Böylece diğer tüm vanalar kendini kapatsa bile açık olan vana pompanın ihtiyacı olan sürekli devri yapmasını sağlar. Sürekli deviri tek bir petekte yapacağından su kısa sürede ısınacak ve gaz yakımını durduracaktır. Böylece yine arzu edildiği şekilde biraz düşük de olsa tasarruf yapmaya devam edebileceğiz. Burada hangi peteğin sürekli açık konumda tutulacağı hattın tipine ve bizim kullanma şeklimize göre değişir. Mantıken düşünürsek eğer mobil sistem bir döşeme tipimiz varsa yani tüm peteklere su bir kollektör yardımı ile dağıtılıyorsa o zaman kollektöre en yakın peteği seçebiliriz. Böylece su en az yolu kat edecektir. Eğer bu petek de mutfak gibi bir yerde ise yani genelde ısıtma ihtiyacı bile hissedilmeyecek bir yerde ise çok daha iyi olur. Ya da evde eğer havlupan kullanılıyorsa onu sürekli açıkta tutabiliriz.
Eğer sistem mobil değilde seri bağlantı ise yani pprc borular ile bir petekten diğerise seri yada paralel geçişler ile sağlanıyorsa o zaman en sonraki peteği sürekli açık tutabiliriz.