DEĞERLİ ARKADAŞLARIM
BU BÖLÜMDE,SİZLERE DOĞALGAZIN HAMMADE KAYNAĞI OLARAK KULLANILMASI İLE HİDROJEN ELDE EDİLMESİNİN TEMEL PRENSİPLERİNİ SUNACAĞIM.ZİRA DOĞALGAZDAN ''STEAM REFORMING'' YANİ BUHAR YAPILANDIRMASI İLE ELDE EDİLEN HİDROJEN ÜLKEMİZDE MARGARİN ÜRETİM TESİSLERİNDE BİTKİSEL YAĞLARIN HİDROJENE EDİLEREK KATILAŞTIRMA İŞLEMİNDE,DETERJAN ÜRETİMİNDE KULLANILAN HİDROJENPEROKSİT H2O2 ELDESİNDE,SUNİ GÜBRE ÜRETİM TESİSLERİNDE VE AMONYAK ELDESİNDE YÜKSEK TÜKETİMLERLE KULLANILMAKTADIR.
HALEN ÜLKEMİZDE BÜYÜK PAZAR SAHİBİ HARİÇ MARGARİN ÜRETİCİLERİ;HİDROJENİ SUYUN HAMMADDE OLARAK KULLANILDIĞI ELEKTROLİZ YÖNTEMİ İLE ELDE ETMEKTEDİRLER.ANCAK SUYUN ELEKTROLİZE EDİLEREK ELDE EDİLEN HİDROJEN MALİYETİ OLDUKÇA YÜKSEK OLMAKTADIR.BİZ ŞİMDİ ''STEAM REFORMING'' BUHAR YAPILANDIRMASI İLE HİDROJEN ÜRETİMİNİ İNCELEYELİM:
Katalitik buhar yapılandırma (SR): Hidrokarbon yakıtların buhar yapılandırması yolu ile hidrojen ve bileşikleri üretimi kullanılan en eski ve en çok uygulanmış yöntemdir. SR için yakıt türleri genelde nafta, doğal gaz ve diğer hafif hidrokarbonlardır.
Bu yöntemde, hidrokarbon yakıt katalitik yolla buharla reaksiyona girerek diğer bileşik gazlara (Hb, CO, CO2) dönüştürülür. İşlem endotermik olduğu için sistem için gerekli ısı yakıtın harici olarak yakılması ile sağlanır. Sanayi uygulamalarında bu işlem 600 °C - 1000 "C'de ve 18-100 Atm. basınç altında, nikel esaslı katalizör kullanılarak gerçekleştirilir.Ancak sülfür zehirlenmesini önlemek için nikelin sülfür ile temasının engellenmesi veya sülfür-resistant katalizör kullanılması gerekir. Hidrojen konsantrasyonunu artırmak için bileşik gazın (buhar ile CO reaksiyonu sonunda H2 ve CO2 elde edildiği) su gazı değişim reaksiyonuna girmesi gerekir. Su gazı reaksiyonu ise genellikle bir birine seri iki adyabatik değişim reaktörü tarafından gerçekleştirilir.
Standart nikel esaslı buhar yapılandırma katalizörleri metan ve metanol yapılandırması için uygundurlar

Konu ile ilgili bilgi sahibi olmak isteyenler http://dogalgaz67.sitemynet.com adresini ziyaret edebilirler.
Subuharı - Hidrokarbon Reforming Prosesi
· Bu proses, yüksek sıcaklıkta subuharı-hidrokarbon karışımının, H2 ve karbon oksitlerinden oluşan bir karışım vermek üzere, katalitik bir reaksiyona girmesinden ibarettir.
· Endüstriyel uygulamada yalnız hafif hidrokarbonlar basari ile kullanılmışlardır.
· En yaygın olan doğal gazdır, ayrıca propan ve bütan (LPG) de***sık kullanılır.
· Özel olarak hazırlanmış bir katalizörün kullanılması ile, nafta da uygun bir ham madde olabilir.
Temel reaksiyonlar:
Reforming reaksiyonu
· yüksek sıcak ve düşük basınçta reaksiyon, tamamlanma yönünde ilerler.
· Normal olarak subuharı fazlası kullanılır.
· Temel amaç her ne kadar, karbon oluşumunu engellemekse de reaksiyonun tamamlanmasına yardımcı olur.
su gazı-değişim reaksiyonu
· ekzotermiktir,
· düşük sıcakta verim artar,
· basınçtan etkilenmez
· subuharı fazlası bu reaksiyonu, tamamlanma yönünde etkiler ve böyle kullanılır.
· çoğunlukla bir katalizörden yararlanılır.
· Her iki reaksiyon da 760-985°C deki subuharı-reforming fırınında birlikte meydana gelirler.
· Ürün akiminin bileşimi, sıcaklık, basınç ve subuharı fazlası gibi, proses değişkenlerine bağımlıdır.
· Bunlar dengeyi ve kataliz yatağındaki hızı belirlerler. Tipik bir ürün, yaklaşık olarak, % 75 H2, % 8 CO ve % 15 CO2 den oluşur,
· geride kalanlar azot ve dönüşmemiş metandır.
Örnek: Propan kullanan tipik bir subuharı-H2 reforming prosesi (Şekil 7.3)
· Propan, subuharı yardımıyla buharlaştırılır (Op.)
· Propan buharı, katalizörün deaktivasyonunu (aktifliğinin kaybolması) önlemek için, aktif kömürle temasa getirilerek, desülfüre edilir (kükürtten kurtarılır) (Op.).
· subuharı ile karıştırılmış propan buharı, bir yakma fırını (endotermik olan bu reaksiyona isi sağlamak için) içinde yer alan ve yaklaşık 820oC sıcaklıkda bulunan, içleri nikel katalizör dolu borularda, reforming prosesine sokulur (Pr.).
· H2, CO ve bir kısım CO2 karışımından oluşan gaz, yaklaşık olarak 370oC ye soğutulur ve suyun kısmi basıncı, subuharı veya kondensat katılması ile yükseltilir ve ilk kademe CO konverterindeki demir oksit katalizörü üzerinden geçirilir. Burada CO'nun % 90 -95'i CO2 ve daha fazla H2'ye dönüştürülür (Pr.). ("su-gaz-dönüşüm" reaksiyonu ).
· Sıcak gazlar ilk olarak bir isi değiştiricide, ilk kademe CO: absorpsiyon kolonundan çıkıp ikinci kademe CO konvertörüne girmemiş gazlar tarafından, soğutulur ve soğutma son olarak, su tarafından yaklaşık olarak 37°C kadar devam eder (Op).
· Soğutulmuş gazlar CO2'in tümünü uzaklaştırmak için ilk kademe absorpsiyon kolonunda, monoetanol amin çözeltisi ile yıkanır (Pr.). Bundan sonra gazlar, ilk kademe CO konvertöründen çıkan ve ikinci kademe CO konvertörüne giden gazlar tarafından; bir isi değiştiricide ısıtılırlar. Bunu, ikinci kademe CO2 absorpsiyonu izler (Pr.).
· CO2 ve CO konsantrasyonları düşük gazlar bir isi değiştiricide, ikinci kademe CO konvertöründen gelen gazlar tarafından, yaklaşık olarak 317°C'a ısıtılır ve bundan sonra gazlar, nikel katalizörü üzerinden geçirilir. H2'nin var olduğu bu ortamda, karbon oksitlerinin tümü metana dönüştürülür (Pr.).
· Metanatörden çıkan H2 gaz ürünü, su ile 37°C'a soğutulur; subuharı ile doyurulmuş olması dışında, saf bir şekildedir. Absorpsiyon kolonundan gelen seyreltik amin çözeltisi ilk olarak, H2 gazınin CO2 miktarını minimuma indirmek için, ikinci kademe CO2 absorpsiyon kolonuna pompalanır. Daha sonra, H2 gazı içerisindeki CO2 in tümü uzaklaştırmak için, ilk kademe CO2 absorpsiyon kolonuna pompalanır. Derişik çözelti, bir isi değiştiriciden geçirilerek, absorpsiyon kolonuna ve CO2 subuharı yardımıyla sıyırılır (Pr.).
· Bu prosesle, yaklaşık olarak 560 kgr CO2/1000 m3 H2 üretilebilir (Op.).
Bu konu ilerleyen gunlerde son derece onem arz edecek.Ozellikle Sanayi uygulamalari ile ugrasan arkadaslarin bu konuya onem vermesinde fayda vardir.
Slm
merhaba değerli araştırmacılar
kafama takılan bir sorunun ters dönüşümünü hemen hemen sizinn sitenizde gözlemledim.benim merekım acaba sizin uygun gördüğünüz deklemin tersine olanı mümkünmüdür.
yani CO,CO2 ve buharı kullanarak bütan ,propan veya metan elde etmek ne kadar mümkün kılınabilir.benim kanaatime göre yeni çağın yenilenebilir kaynaklarından biri olma ihtimali olmalı. zira başımızın belası olan CO le mücademize destek oluşturabilirmi
yoksa sadece bir fantazimidir?
merakımı hoşgömrniz dileğiyle
saygılar
Kaan KÖSE
Metanol olmasin......
Slm