marlo
Supervisor marlo
15 Mayıs 2007

SOĞUTUCU AKIŞKANLAR VE YAĞLAMA YAĞLARI

SOĞUTUCU AKIŞKANLAR VE YAĞLAMA YAĞLARI

Buhar sıkıştırma çevrimi esasına göre çalışan soğutma sistemlerinde hareket eden parçaların, birbiriyle temas ettiği yüzeylerdeki sürtünmeyi minimum seviyeye indirmek üzere yağlama yapılması gerekir. İyi bir yağlama yapılmaması halinde, hem sürtünen yüzeylerde hızlı bir aşınma, eskime hem de mekanik kayıpların artması ile aşırı ısınma ve güç israfı meydana gelecektir yağlama yapılan yüzeyler genellikle soğutucu akışkan ile temas etme durumundadır ve refrijeran ile yağın karışması, birbirini kimyasal ve görmeleri gereken işlem yönlerinden etkilemeleri söz konusu olmaktadır. Örneğin; yağlama yağının evaporatör iç yüzeylerine sıvışarak ısı transferine azaltması; soğutucu akışkanın (refrijeranın) yağlama yağını yataklardan yıkayıp atması; basınç ve yüksek sıcaklık altında yağ ile refrijeranın kimyasal reaksiyonlara girerek asit ve diğer zararlı maddeler meydana getirmesi gibi olaylara çok sık rastlamak mümkündür. Soğutucu akışkanlar ve yağlama yağları ayrı ayrı incelendikten sonra bunların reaksiyonları ve birlikte meydana koydukları olaylara değinilecek, soğutma aksamının diğer kısımlarındaki etkileri belirtilecektir. [2]

            Soğutucu Akışkanlar :

            Bir soğutma çevriminde ısının bir ortamdan alınıp başka bir ortama nakledilmesinde ara madde olarak yararlanılan soğutucu akışkanlar ısı alış – verişini genellikle sıvı halden buhar haline (soğutucu – evaporatör devresinde) ve buhar halden sıvı hale (yoğuşturucu – kondenser devresi) dönüşerek sağlarlar. Bu durum bilhassa buhar sıkıştırma çevrimlerinde geçerlidir.

            Soğutucu akışkanların, yukarıda tarif edilen görevleri ekonomik ve güvenilir bir şekilde yerine getirebilmesi için bazı kimyasal ve fiziksel özelliklere sahip olması gerekir. Bu özellikler, uygulama ve çalışma şartlarının durumuna göre değişeceği gibi her zaman bu özelliklerin hepsini yerine getirmek mümkün olmayabilir. Genel kayide olarak bir soğutucu akışkanlığı aranması gereken özelliklerin hepsini birden her şart altında yerine getire bilen üniversal bir refrijeran bir madde (soğutucu akışkan) mevcut değildir. Fakat, yukarıda da belirtildiği gibi, uygulamadaki şartlara göre bunlardan bir kısmı aranmaya bilir.

            Bilhassa emniyet ve güvenilirlik yönünden iyi olan, ayrıca iyi bir ısıl özelliği de sahip olan refrijeran madde için 1920’ lerde yapılan araştırmalar Fluokarbon refrijeranların (florine edilmiş hidro karbonların) bulunmasına sağlamıştır. Halo karbon (halojene edilmiş hidro karbonlar) ailesinden olan fluo karbonlar, metan (CH4) veya etan (C2H6) içerisindeki hidrojen atomlarından bir veya birkaçının yerine sentez yoluyla klor, flor veya brom (halojen) atomları yerleştirmek suretiyle elde edilmektedir. Fluo karbonlardan en sık rastlananlar; metandaki 4 hidrojen atomu yerine 2 klor ile 2 flor ikame edilen Dichloro – difluoro – methane / CCl2F2 (freon – 12 veya R12) ve gene metandaki 4 hidrojen yerine bir klor ile 2 flor atomu yerleştirilen Chlorodifluoromethane (freon – 22 veya R22) soğutucu akışkanlarıdır. En sık rastlanan diğer soğutucu akışkanların tipik özellikleri aşağıda özetlenmektedir.

Başlıca Saf Soğutucu Maddeler

Soğutucu Madde

Kimyasal Tanımı

Kimyasal Formülü

R11 (CFC11)

Triklorflormetan

CFCL3

R12 (CFC12)

Diklorflormetan

CF2CL2

R13 (CFC13)

Klortriflormetan

CCLF3

R13B1 (BFC13)

Bromtriflormetan

CBRF3

R22 (HCFC22)

Klordiflormetan

CHF2CL

R23 (HCF23)

Triflormetan

CHF3

R32 (HCF32)

Diflormetan

CH2F2

R113 (CFC113)

Triklortrifloretan

C2F3CL3

R114 (CFC114)

Diklortetrafloretan

C2F4CL2

R115 (CFC115)

Klortentafloretan

C2F5CL

R123 (HCFC123)

Diklortrifloretan

C2HF3CL2

R125 (HFC125)

Pentafloretan

CF3CHF2

R134a (HCF134a)

Tetrafloretan

C2H2F4

R141b (HCFC141b)

Flordikloretan

C2CL2FH3

R143a (HFC143a)

Trifloretan

CF3CH3

R152a (HCF152a)

Difloretan

C2H4F2

R290 (HC290)

Propan

C3H8

R600 (HC600)

Bütan

CH3CH2CH2CH3

R600a (HC600a)

İzobütan

CH(CH3)3

R717

Amonyak

NH3

R718

Su

H2O

R744

Karbondioksit

CO2

R764

Sülfürdioksit

SO2

 

 

 

Karışım İle Elde Edilmiş Başlıca Soğutucu Maddeler

Soğutucu Madde

Bileşimi (Ağırlıkça)

R401A

% 52 R22 + % 33 R124 + % 15 R152a

R402A

% 38 R22 + % 60 R125 + % 2 R290

R404A

% 44 R125 + % 4 R134a + % 52 R143a

R407A

%20 R32 + % 40 R125 + % 40 R134a

R407B

%10 R32 + % 70 R125 + % 20 R134a

R407C

%23 R32 + % 25 R125 + % 52 R134a

R410A

%50 R32 + % 50 R125

R500

Bu konuda henüz bir cevap yazılmamış.



Cevap Yaz

Cevap yazabilmeniz için Giriş yapmanız gerekiyor.