Celik D.gaz Hatlarina Azot Basma Teknigi

1.     Amaç ve Kapsam

Bu prosedürün amacı, çelik boruların terk edilmesi ve ilk devreye alınması sırasında oluşabilecek tehlikeleri bertaraf edebilmek için boru hattı içerisine azot gazı basılması işlemini tarif etmektir.

Bu prosedür, hangi nedenle olursa olsun tüm azot basma işlemlerini kapsar.

2.               Sorumluluklar

Teknik İşler ve Onarım Müdürlüğü Atölye Şefi ve sahada ona vekalet edecek mühendisler; bu talimatı sahada uygulatmaktan sorumludurlar.

Bakım Onarım Şefi ve sahada ona vekalet edecek mühendisler; bu talimatı sahada uygulatmaktan sorumludurlar.

Atölye Şefliğine ve Bakım Onarım Şefliğine bağlı tekniker ve teknisyenler; bu talimatı sahada uygulamaktan sorumludurlar.

Şebeke Şefi ve sahada ona vekalet edecek mühendisler; bu talimatı sahada uygulamaktan sorumludur.

Şebeke Şefliklerine bağlı tekniker ve teknisyenler; bu talimatı sahada uygulamaktan sorumludurlar.

3.               Tanımlar

Azot Regülatörü: Azot tüpü içerisindeki gaz basıncını istenilen çalışma basıncına düşüren aparattır.

4.               İlgili Dokümanlar

G.D.AŞ iş emniyeti talimatı

5.               Uygulamalar

5.1 Geçici ya da kalıcı olarak terk edilecek borulara azot gazı basılması

1.     Terk edilecek boru hatlarında öncelikle Bölge Müdürlüklerine bağlı bakım Onarım Şefliklerince gazdan arındırma işlemi yapılmalıdır. Bu işlemin yapılabilmesi için Teknik İşler ve Onarım Müdürlüğü Atölye Şefliği tarafından hattın her iki ucu sac yada kep ile kapatılır. Hava basma veya vakum işlemi için hattın her iki ucuna uygun aparatlar kaynatılır.

2.     Boru içerisine basılacak azot hacmi, 100 m3 den daha büyükse azot temini ve azot basma işlemi, Bakım Onarım  Şefliklerince yapılır.

3.     Azot gazı tedarikçi firma tarafından sıvı olarak getirilecekse boru içerisine basma işlemi de tedarikçi firma tarafından yapılmalıdır. Tedarikçi firma azot basma işlemi için gerekli olan tüm alet ve ekipmanları temin etmeli ve uygun kapasitede evaparatörü bulunmalıdır. Bu işlemin kontrolü de Bakım Onarım şefliklerince yapılır.

4.     Boru içerisine basılacak azot hacmi 100 m3 den daha az ise  İlgili Bakım Onarım şefliği Teknik İşler ve Onarım Müdürlüğü Atölye Şefliğine gerekli azot miktarı bilgisinin de bulunduğu iş talebini göndererek boru hattı içerisine azot basılmasını talep eder.

5.     Gelen talep üzerine, Teknik İşler ve Onarım Müdürlüğü Atölye Şefliği ve Bakım Onarım Şefliği birlikte  işlem gününü tespit eder. 

6.     İşlem yapılacağı gün  Atölye Şefliği gerekli azot gazını temin ederek sahaya naklini sağlar.

7.     Hat üzerine azot basılması için daha önceden kaynatılan bağlantılar kullanılır.

İşlem basamakları

a.       Azot tüpü üzerine regülatör montajını yap. Kullanılacak regülatör azot basıncını 200 bar dan 6 bar basınca düşürecektir.

b.       Regülatör ile boru hattı üzerinde bulunan bağlantı noktası arasına 200 bar basınca dayanıklı çelik sarımlı hortum bağlantısını yap.

c.        Hattın diğer ucunda bulunan bağlantı noktasındaki vananın üzerine 600 mbar skalalı manometre ve boşaltma vanası bulunan bir tee parçası yerleştir.

d.       Azot tüpü üzerinde bulunan vanayı yavaşça açarak hat içerisine gaz basmaya başla. Bu esnada regülatör çıkış basıncı 6 bar ı göstermelidir. Eğer farklı bir değer okunuyorsa regülatör üzerinde gerekli ayarlamayı yap.

e.       Basınç düşümünden kaynaklanan soğutma etkisi hortum ve diğer malzemeler üzerinde buzlanmaya neden olabilir (soğuk havalarda). Bu nedenle soğuyan bölümlere çıplak elle dokunulmamalıdır.

f.         Boru içerisindeki basınç 100 mbar olduğunda azot basma işlemini durdurarak manometrenin bağlı bulunduğu vanayı açarak 10 mbar seviyesine kadar basıncı düşür.

g.       Tekrar azot basma işlemine devam et. Yine 100 mbar basınç olduğunda aynı noktadan tahliye işlemi yap. Ancak bu kez oksijen ölçüm cihazıyla boru hattı içerisindeki oksijen oranını bakım onarım şefliği ölçmelidir.

h.       Boru içerisindeki oksijen miktarı % 5 seviyesine düşene kadar f ve g basamakları tekrar edilir.

i.         % 5 oksijen oranı elde edildiğinde boru hattı içerisindeki azot basıncı 100 mbar seviyesine getirilir ve azot basma işlemini sonlandırılır. Kalıcı terk etmelerde boru içerisinde 50 mbar basınçta azot bırakılır.

5.2   Devreye alma öncesi hatta azot basma talimatı

5.2.1  Hot-Tap yöntemiyle yapılan devreye alma çalışmaları

1. Hot-Tap operasyonu öncesi yeni gazlanacak hat içerisinde bulunan kuru hava Bakım Onarım Şefliği tarafından tahliye edilir. Uygun tahliye noktasını Bakım Onarım Şefliği yetkilisi belirler.

2. Devreye alınacak hattın içerisine gazlama öncesi basılacak azot basıncı en az 50 mbar olmalıdır. Bu işlem için gerekli olan azot miktarı, ilgili  Şebeke Şefliği tarafından hesap edilir.

3. Azot ihtiyacı 100m3 den daha fazlaysa, azot temininin ve gerekli çalışmanın Bakım Onarım Şefliği tarafından yapılması gerektiğinden  konuyu yazılı olarak Bakım Onarım Şefliğine bildirir.

a.   Bakım Onarım Şefliği tedarikçi firmayla irtibata geçerek azot gazını temin eder.

b.  Hot-Tap fittinginden sonraki ilk vana kapatılarak geri kalan hattın tümüne azot gazı Bakım Onarım Şefliği tarafından basılır. Hat içerisinden herhangi bir boşaltma yapılmadan boru içerisine 50 mbar gaz basıncı bırakılır. Bu çalışmalar Hot-Tap delme operasyonundan 1 gün önce tamamlanmalıdır.

c.   Operasyon yapılacağı gün ise Hot-Tap delme makinesi montajı tamamlanıp delme hazırlıkları bitirildikten sonra azot tüpü üzerine 200 bar-6 bar azot regülatörü montajı yapılır. Daha sonra delme adaptörü ile azot regülatörü arasına 200 bar basınca dayanıklı hortum bağlanır.

d.  Azot tüpü üzerindeki vana açılarak fitting ile ilk vana odası arasına azot gazı basılır.

e.  Vana odası blow-down’ ından tahliye yapılarak boru hattı içerisindeki hava dışarıya atılmalıdır.

f.    Hava tahliye noktasından birkaç kez hava tahliye yapıldıktan sonra boru hattı içerisi 100 mbar seviyesinde azotla doldurularak işlem tamamlanmalıdır.

4. Eğer azot gazı ihtiyacı 100 m3 den daha az ise İlgili Şebeke şefi azot ihtiyacını Teknik İşler ve Onarım Müdürlüğü Atölye Şefliğine Operasyona ait iş talebi formuna yazarak bildirir.

5. Operasyon öncesinde hat içerisindeki hava Bakım Onarım Şefliği personeli tarafından boşaltılır.

6. Daha sonra fitting üzerine delme makinesi montajı yapılır. Delme hazırlıkları tamamlandıktan sonra azot tüpü üzerine azot regülatörü montajı yapılır. Daha sonra azot regülatörüyle delme makinesi arasına 200 bar basınca dayanıklı hortum bağlantısı yapılır.

7. Şebeke üzerinde vana odası vanası varsa ilk vana odasına kadar, yoksa tüm vanalar açık olacak şekilde hatta azot gazı basılır. Azot basıncı en az 100 mbar basınca (hattın uzunluğuna bağlı olarak) kadar çıkarılır ancak hava tahliyesine ihtiyaç yoktur.

8. Azot basıncı istenilen değere ulaştığında azot basma işlemi tamamlanmış olur.

9. Adaptör üzerindeki vana kapatılarak azot hortumu ve regülatör sökülür.

5.1.1      Tie-İn yöntemiyle yapılan devreye alma çalışmaları

1. Tie-in yöntemiyle devreye alınacak hatlara azot basma işlemi yukarıda bahsi geçen prosedüre göre yapılır. Tek fark azot gazının şebekeye basılacağı yerdedir. Yukarıdaki prosedürde azot, delme makinesi adaptöründen basılmasına rağmen, bu yöntemde, tie-in işleminde kullanılan vakum fittinginden yapılmasıdır.

2. Tie-in işlemi tamamlanıp film sonuçları alındıktan sonra hat üzerindeki atmosfere açık noktaların tümünün kapalı olduğundan emin olunmalıdır.

3. Hat içerisinde bulunan gas-bag çıkarılarak gas-bag fittingi tapalanır ve kör flanşı takılır.

4. Hattın mümkün olan en uç noktasına 0-600 mbar manometre montajı yapılır.

5. 2” vakum fittingi üzerine gerekli adaptör parçalar bağlanır. Azot tüpü üzerine 200 bar-6 bar azot regülatörü bağlanır.

6. Vakum fittingi ile azot regülatörü arasına 200 bar basınca dayanıklı hortum bağlantısı yapılır.

7. Azot tüpü üzerindeki vana yavaşça açılarak hatta azot gazı basılmaya başlanır.

8. Hatta montajı yapılan manometrede  basınç en az 100 mbar olduğunda (hattın uzunluğuna bağlı olarak 1 bar a kadar basınç yükseltilebilir.) azot basma işlemi durdurulur.

9. Vakum fittingi üzerindeki vana kapatılarak hortum bağlantıları sökülür.

10.Vakum fittingi üzerine T101 delme/tapalama makinesi takılarak tapalama işlemi yapılır.  Fittingin kepi de monte edildikten sonra gaz verme çalışmalarına başlanır.

6.               Kayıtlar

Bu dokümanın uygulanması sonucu herhangi bir kayıt tutulmaz.