2. PROGRAMIN (CNATUR) ESAS ALDIĞI HESAP YÖNTEMİ

2.1. BİNALARDAKİ HESAP ALGORİTMASI

Bir tesisatta boru çapının tayini genel olarak basınç kaybının hesaplanmasına dayanmaktadır. Öyle ki bu basınç kaybı uygun sınırlar içinde olmalıdır. Aksi takdirde cihaz bağlantı noktasındaki akma basınçla sağlanamaz. Bu 'uygun basınç kaybı' (D Pzul), alçak basınçlı sistemlerde toplam olarak maksimum 2.6 mbar mertebesinde olması uygun görülmüştür. Dolayısıyla basınç regülatöründen çıkış basıncı, akış basıncını, cihaz bağlantı noktasındaki akma basıncını ve uygun basınç kaybını sağlayacak şekilde olmalıdır, (2). Tesisat bölümlerindeki basınç kayıpları, akışkanın boruya sürtünmesinden, yerci dirençlerden ve yükseklik farkından ortaya çıkmaktadır. Aynı basınç kaybı boru çapına, tesisatın uzunluğuna, boruların düzenleme şekline, hacimsel debiye, ayrıca gaz cihazlarının cinsine, adedine, tüketim değerlerine ve kullanım şartlarına göre değişmektedir. Programın işlem algoritması DVGW 86'ya dayandırılarak oluşturulmuştur, (3). Bu algoritma ve bunun içerdiği tablo ve diyagramlar göz önüne alınarak program yazılmıştır. Bu arada her ne kadar TSE 7363 ile DVGW birbirini destekler gibi gözükse de küçük farklılıklar uyum sağlayacak şekilde parametrik olarak verilmiştir. Buna göre

- İlk olarak tesisatın taslak ön kolon şeması çizilir.

- Tesisat-Malzeme Bilgileri Menüsü çalıştırılarak,

- Malzeme Bilgileri Menusu çalıştırılarak,

- Tesisat çeşitli hatlara ayrılır (Dağıtım hattı, tüketim hattı gibi). Bu yapılırken regülatörden itibaren en uzak daire göz önüne alınır. Eğer farklı tipte gaz tüketim cihazı bulunduran ya da farklı mimari plana sahip daireler mevcutsa bunlar da gerekli hatlara ayrılır. Program bu ayırımı kullanıcıya bir menü halinde sunar.

- Her hat çeşitli tesisat bölümlerine ayrılır. Bu yapılırken arada bulunan bağlantı elemanları akış yönünde kendinden sonra gelen tesisat bölümüne dahil edilir. Menü içerisinde bu olay sadece ilgili hattı takip eden hattın veya hatların kodları verilerek dallanma program tarafından oluşturulur. Eğer hat ayırım hattı ise program direkt olarak cihaz seçim menüsüne dallanır ve bir alt menüden cihazınızı seçtirir ve debisini yazmanızı ister.

- Eğer hat içerisinde kot farkı varsa bunun ölçüsü ve yönü seçilir ve hattın uzunluğu girilir.

- Alt menü YEREL kullanılarak hattaki yerel elemanlar seçilir. Program içerisinde yapılan tüm bilgi girişi bu kadardır. Geriye kalan bütün işlemler program taralından yapılır. Bunun için "Genel Çözüm" menüsüne girilir. Bu menü içerisinde bilgisayar üç aşamalı işlem yapar.

- İlk olarak her tesisat bölümünün beslediği cihaz cinsi ve sayısı belirlenir. Bulunan bu değerler cihaz sayısıyla çarpılarak cihaz cinsine karşılık gelen toplam tüketim değerleri bulunur.

- Cihaz cinslerine karşılık gelen eş zamanlılık faktörleri Zaman Dbf dosyasından cihaz cinsine ve adedine bağlı olarak tespit edilir. Cihaz cinsine karşılık gelen toplam tüketim değerleri eş zamanlılık faktörleri ile çarpılır.

- Her tesisat bölümü için bulunan bu değerler toplanarak her tesisat bölümünün maksimum hacimsel debileri (2.1) formülüyle hesaplanır.

- İkinci aşamada tüm bina için yerel kayıp katsayıları birleştirilerek yerel kayıp tablosu oluşturulur.

- Son ve asıl aşamada program geniş bir iterasyona girer. Başlangıç olarak 2-3 m/s'lik bir hız seçilerek, Çap.Dbf dosyasından boru çapı (DN), gerçek hız ve özgül direnç bulunur, tesisat bölümünde meydana gelen sürekli yük kaybı hesaplanır. Eğer tesisat bölümünün giriş ve çıkış noktaları arasında kot farkı varsa (2.2) formülüyle PH bulunur.

3. ÖRNEK PROJE

3.1. PROGRAM VERİLERİ

Şekil 3.1' de kolon şeması bulunan binada çift daireli 3 değişik kat görülmektedir.

- Normal ve zemin katlarda bulunan dairelerde 1 fırınlı ocak, 2 şofben

- Bodrum katında bulunan dairelerde 1 fırınlı ocak, 1 şofben, ayrıca kazan dairesinde 1 kalorifer kazanı mevcuttur.

Şofbenler 8.7 kW, fırınlı ocaklar 4 kW anma ısıl gücünde seçilmiştir.

Dolayısıyla tüketim değerleri

3.2. PROGRAM ÇIKTILARI

Yukarıdaki bu bina karakteristik değerlerini kullanarak programa giriş yaparsak aşağıdaki print-outları elde ederek problemimizi çözmüş oluruz. (Tablo 3.1, 3.2)

Arkadaşlar

Yerel kayıp katsayılarında T-Kol 90, T Karşıt Akım 90, +Geçiş ayrılma parçası 90 ....vb. parçaların hangi boruya ait olduğunu nasıl yorumlayacağız. Bu konuda kafam karışıyor. Düşünce tarzımız ne olmalıdır? Acil yardımlarınzı bekliyorum.

Merhaba Interaction arkadaşım,

Bir örnek ile açıklamaya çalışayım. Sayaçtan sonra antreden geçen iç tesisat hattı mutfağa girdikten sonra T ile iki kola ayrılsın. Tnin orta bağlantısı ocağa, diğer ucu da kombiye bağlansın. Buradaki T bağlantı ocak hattına giden gazın akışında direnç yaratacağı için ocak hattında T branşman ayrılma olarak dikkate alınır. Kombi hattında t düzgeçiş ayrılma katsayısı:0 olduğu için direnç etkisi yapmayacaktır.

İkinci örnek: Sayaçtan sonra anteden geçen daire içi tesisat mutfağa girdikten sonra T nin orta bağlantısı antreden giden boruya bağlanacak şekilde iki kola ayrılmış olsun. Buradaki T de gaz  90 derece sağa ve sola yön değiştirirken bu dirençten hem kombi hattı ve hem de ocak hattı etkileneceği için bu hatlar hesaplanırken t karşıt akım olarak ele alınmalıdır. Kolay gelsin.