Yalova Elyaf ve İplik Sanayi A.Ş. : Akrilik elyaf ve iplik üretiminde Türkiye’ nin iki kuruluşundan biri olan Yalova Elyaf ve İplik Sanayi A.Ş. , enerji giderlerinde tasarruf sağlamak ve enerji temin güvencisini arttırmak amacıyla, tesisin elektrik enerjisi ve proses buharı ihtiyaçlarını bir arada karşılayacak bir gaz türbini santralinin yatırım etüdleri ve projelendirilmesine 1990 yılı ortalarında başlayarak 1991 yılının ilk yarısında bu çalışmayı tamamlamıştır.
Yapılan ayrıntılı etüdlerde öncelikle santralin, Yalova Elyaf fabrikasının mevcut durum ve yakın gelecek enerji ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde boyutlandırılması sağlanarak, santrali oluşturan başlıca ünitelerde, gaz türbinleri, atık ısı kazanları, kumanda kontrol merkezi, orta gerilim şalt sistemi ve güç trafolarında aranılması gereken teknik özellikler belirlendi.
Yalova Elyaf ısı-güç santralinin, santralin besleyeceği üretim tesisinin genel yapısı, mevcut ve yakın gelecek elektrik enerjisi ve proses buharı gereksinimleri göz önüne alınarak, ilk aşamada iki üniteden, orta vadede bunlara üçüncü bir ünitenin eklenerek üç üniteden oluşturulması düşünülmüştür.
Santral ana hatları ile, iki adet gaz türbini, bunların egzost gazları ile beslenecek iki adet ilave ateşlemesiz duman borulu atık ısı kazanı ve ekonomizör, santralin TEK şebekesi ve mevcut üretim tesisi ile bağlantısını sağlayacak şalt tesisi ve santral kumanda kontrol merkezinden oluşmaktadır. Sistemde yer alan gaz türbini ve atık ısı kazanlarının teknik özellikleri aşağıda verilmiştir.
Gaz Türbinleri
Yapımcı EGT
Modeli Typhoon
Tipi Tek şaft, endüstriyel ağır hizmet.
ISO koşullarında nominal güç 4.119 kW
150 C saha koşullarında net güç 3.762 kW
Kompresör tipi ve kademe sayısı Aksiyal, 10
Sıkıştırma oranı 12.8:1
Yanma hücreleri 6 adet, şafta simetrik yatay
Türbin şaft hızı 16.570 rpm
Türbin tipi ve kademe adedi Aksiyal, 2
ISO koşullarına termik verim % 30, 50
Egzost gazı debisi 17,08 kg/s
Egzost gazı sıcaklığı 4980 C
Atık Isı Kazanları
Tipi Duman borulu, ateşlemesiz
İşletme basıncı 16 bar
Eko. girişi besi suyu sıcaklığı 1050 C
Eko. çıkısı gaz sıcaklığı 1700 C
Termik efektif kapasite 6.660 kW
Buna göre santralin iki üniteden oluşan ilk aşama toplam net kapasitesi, 7.524 kW güç ve 20 t/h 16 bar, doymuş buhar üretimi sağlayacak boyutta olmaktadır.
Yalova Elyaf, mevcut durumda elektrik enerjisini 34.5 kV’ lik TEK şebekesinden temin etmektedir. Santralde de, 11 kV’ a yükseltilerek TEK şebekesiyle 34.5 kV’ luk ana barada paralel geçilecek, fabrika buradan TEK’ e paralel olarak veya yalnız santral tarafından TEK’ ten bağımsız bir şekilde beslenebilecektir. TEK şebekesiyle paralel çalışma durumu ve istendiğinde TEK’ e enerji aktarımı göz önüne alınarak, 34.5 kV şalt tesisinde bulunan sayaç gurubu enerji alım ve satımına imkan tanıyacak şekilde çift taraflı olarak tesis edilmiştir.
Atık ısı kazanlarında, ilave ateşleme yani yakıt kullanmaksızın, yalnız türbin egzost gazları ile üretilen buhar, fabrikanın mevcut kazan dairesindeki buhar kollektörüne verilerek, proses, mevcut buhar şebekesinden beslenecektir.
Ekonomizör çıkışında 1700 C olan egzost gazı sıcaklığı, baca içinde 1650 C’ ye düşmektedir. Baca içine yarleştirilecek ilave bir ısı eşanjörü ile baca gazı sıcaklığını 100-1200 C düzeyinde düşürerek sıcak su üretimi ve bir absorpsiyon soğutucu vasıtası ile soğutma yapılması da ayrıca incelenmiş, ileride bu şekilde santral toplam çevrim veriminin arttırılması mümkün olduğu görülmüştür.
Santral kumanda kontrol merkezi, aşağıdaki birimlerden oluşmaktadır.
Gaz türbinleri için müstakil mikro işlemci kontrolü kumanda panoları.
Generatörler için kontrol ve koruma panoları.
Generatörler için kontrol ve koruma panoları.
Türbin ve generatör yatakları vibrasyon kontrol modülü.
Türbin - generatör grupları motor kontrol merkezleri.
Türbin - generatör gruplarının birbirleri ve TEK şebekesiyle paralel çalışmalarını sağlayan otomatik senkronizasyon modülü.
Fabrika yük talebini, türbin - generatör grupları tarafından eşit olarak üstlenilmesini sağlayan otomatik yük paylaşım modülü.
24 V doğru akım emercensi güç birimi ve akü grubu.
Atık ısı kazanları ve gaz klapeleri kumanda panosu.
Santral üretim - tüketim değerlerinin düzenli kayıt edilmesini, değerlendirilmesini ve raporlanmasını sağlayan raporlama birimi.