tşkler...

1 numaralı resimde; Denge kabı yerine eşanjör kullanılmış sanki, yanılıyor muyum?

evet ustam doğru

Denge kabi yerine sadece iki devreyi birbirinden ayirmak icin esanjor kullanilmasi fikrini dogru bulmuyorum. Esanjorlerin efektiflik degerleri vardir ve ben su ana kadar %90'dan fazla olanini gormedim (karsi akisli plakali esanjorler icinde). Yani kazanda uretilen isinin en azindan %10'undan fazlasini kaybediyorsunuz. Ayrica esansorun soguk tarafinin maksimum cikis sicakligi da her zaman sicak taraf giris sicakligindan dusuk olacaktir. Yani kazan cikis sicakligi 90 dereceyse, esanjorun yuk tarafinda en fazla 87,88 derece elde edersiniz. Eger devrenin iki tarafindaki akiskan farkliysa ve bunlarin birbirine karismasini istemiyorsaniz o zaman esanjor kullanmaniz gerekiyor fakat boyle bir durum yoksa denge kabi yerine esanjor kullanmak bana mantikli gelmiyor.

söylediğiniz değerler denge kabındada pek farklı değil denge kabında %90 dan yukarı bir değer alamazsınız ayrıca denge tankıda yine eşanjör gibi giriş çıkış sıcaklığını ayarlar dolayısıyla çıkış sıcaklığı giriş sıcaklığından biraz düşük olacaktır. 

Maliyet açısından düşünürsek, eşanjör denge kabından belki 100 kat daha pahalı değil midir? Hem; gerek eşanjör, gerek denge kabını izole etmezsek kayıplar daha da artmaz mı? Aslında tartışmak için iyi bir konu olduğuna inanıyorum.

Esanjorle denge kabinin calisma prensipleri tamamen farklidir. Kisaca aciklamaya calisayim.

 

Esanjorde, iki akiskan arasinda isi transferi meydana gelir. Isi transferi olan her sistemde oldugu gibi, esanjorde de ideal isi transferine hic bir zaman ulasilamaz. Esanjorlerin isi verimi, efektiflik degerleriyle olculur. Efektiflik degeri, bir esanjorun ideal esanjore oranla gerceklestirdigi isi transferi oranidir. Hayali bir plakali esanjor dusunun, bu esanjorun plakalari sonsuz uzunlukta olsun. Bu esanjorun efektiflik degeri %100'dur. Bir esanjorde meydana gelen isi transferinin ideal esanjordeki isi transferi oranina da o esanjorun efektiflik degeri denir. Bazi firmalar urettikleri plakali esanjorlerin efektiflik degerlerinin %90'lara vardigini iddia etseler de genelde bu deger daha dusuktur. Esanjorlere ilgili ikinci kritik husus ise, soguk taraf cikis sicakliginin sicak taraf giris sicakligindan mutlaka kucuk oldugudur. Eskiden bu fark (yakinlik diye tabir edilir) cok daha yuksek olmasina ragmen son zamanlarda imal edilen plakali esanjorlerde 2-3 dereceye kadar inmistir.

 

Denge kabinda ise isi transferi yoktur. Iki devredeki akiskan denge kabi icinde direk temas halindedir. Yuk tarafindaki, yani soguk taraftaki, cikis suyu sicakligi, kazan tarafindaki, yani sicak taraftaki su sicakligi ile aynidir veya daha dusuktur. Bu tamamen dizayna gore degisir, yani esanjordeki gibi isi transferi olmadigindan isi verimi dolayisiyla kayip da yoktur. Eger iki devredeki su debileri birbirinden farkliysa, sicaklik farklari da farkli olacaktir ve denge kabinin icinde karisim olacaktir ki bu da tamamen dizaynin bir parcasidir. Baska bir mesajda da belirtmistim, aslinda denge kabinin yaptigi isi kisa bir boru parcasiyla da yapmak mumkundur fakat hava ayirici ve pislik tutucu monte edilebilme ozelliginden dolayi ve sahip oldugu hacmin turbulans ihtimalini azaltmasindan dolayi, denge kabi devre izolasyonu icin oldukca uygun bir cozumdur.

 

Ayrica, plakali esanjorlerin icinde cok ciddi basinc kaybi olusmaktadir. Bu da her iki devredeki pompalar tarafindan karsilanmaktadir. Pompa ilk yatirim ve isletme maliyetini arttirmaktadir.

 

Maatonifi'nin de belirttigi gibi denge kabi ve esanjor arasinda cok ciddi maliyet farki vardir. Esanjorden ve denge kabindan ortama yayilan isi kayiplarini da hesaba katmadim.

 

Sonuc olarak, iki akiskanin birbirine karismasinin istenmedigi durumlar haric, esanjorun iki devreyi birbirinden ayirmak amaciyla kullanilmasini mantikli bulmuyorum.

 

maatonofi fotoğraflar gaz açımı esnasında çekildi henüz yalıtım yapılmamıştı dikkat ederseniz diğer borulardada henüz yalıtım yok

P.E. arkadaşım güzel tespitlerde bulunmuşsunuz fakat bazı eksikleriniz var onları belirteyim
1-iki farlı sıcaklıktaki akışkan birbirine karışırsa ısı tranferi olur ve sonuçta ısı kayıpları oluşuır. ısı kaybı olmayan sisteme mükemmel sistem denilir ve gerçekte mükemmel sistem diye bir sistem yokturdur. bu sebeple denge tankında ısıl kayıp olmaz diyemezsiniz

2- eşanjörde giren su sıcaklığı ile çıkan su sıcaklığı arasında fark vardır demişsiniz. yukarıda belirttiğim sebepten ötürü denge tankında da sıcaklık farklı olacaktır.

3- dikkat edersen koydugum resimler kaskat sisteme ait kaskat sistemde cihazların kendi pompası yeterli gelmediği için ek sirkülasyon pompası kullanılır. bu defa da pompalar arasında basınç farklı oluşur. bu basınç farkını karşılamak için ya denge tankı ya da eşanjör kullanılır. yani eşanjör kullanıldı diye ek pompa kullanılmaz ek pompa kullanılacağı için denge tankı ve ya sirkülasyon pompası kullanılır.

teşekkür eder iyi çalışmalar dilerim

lecealex:

Sanirim bir onceki mesajimda iyi aciklayamamisim ki yazdigim bazi hususlari anlamamissiniz. Herkesin herseyi bilemeyecegi gibi, bazilarinin bazi konularda daha fazla bilgi ve tecrube sahibi olabilecegini hatirlatmak isterim. Onemli olan bilmedigimiz, eksik oldugumuz konularda arastirip, emek harcayarak eksiklerimizi gidermek ve daha fazla bilgi sahibi olanlarin bilgilerinden istifade etmektir diye dusunuyorum. Nacizane tavsiyem, eger mekanik tesisat konusunda calismayi dusunuyorsaniz, temel bilgileri biraz daha kuvvetlendirmeniz ve literaturu daha yakindan takip etmeniz olacaktir. Yok, kendinizi yeterli goruyorsaniz ve benim goruslerime katilmiyorsaniz, buna da saygi duyarim. Bu forumda herkes bilgilerini tecrubelerini paylasarak birbirine yardimci olmaya calisiyor. Ben de firsat buldukca fikirlerimi burada paylasiyorum, katilip katilmamak veya uygulayip uygulamamak herkesin kendi tercihidir. Bu forumu okuyan meslektaslarimizdan bir tanesi bile ilerde bir projede denge kabi amacli isi esanjoru kullanmaktan vazgecerse mesaj yerine gitmis demektir. Ayni projeyi hem ilk yatirim maliyeti hem de isletme maliyeti olarak daha ucuza maledeceginden, hem musterisine hem de ulke ekonomisine yardimci olacaktir.

 

Konumuza gelirsek, biraz daha temele inerek tekrar aciklamaya calisayim. Esanjorle denge kabini karsilastirmak elma ile armudu karsilastirmak gibidir. Esanjor veya isi degistiricisi, adindan da anlasilacagi gibi isi degistirmek, isi transfer etmek icin kullanilan termal yani isiyla ilgili bir cihazdir. Bir taraftaki sicak akiskanin isisini diger taraftaki soguk akiskana transfer etmek icin kullanilir. Denge kabi ise, hidrolik bir cihazdir ve iki hidrolik devreyi, hidrolik olarak birbirinden ayirmak icin kullanilir. Daha da iyi anlasilabilmesi icin bir benzetme yapmak gerekirse, universite yillarinda gordumuz dersleri hatirlayalim. Esanjor isi transferi dersine ait bir konudur, denge kabi ise akiskanlar mekanigi.

 

Esanjoru biraz daha acalim. Akiskanlar arasi isi transferi yapilan cihazlar farkli fonksiyonlara veya farkli isimlere sahip olsalar bile aslinda tumu isi degistiricisi yani esanjordur. Ornegin, kazan icerisinde yanmadan dolayi olusan yuksek isiya sahip gaz, kazan icerisindeki suyu isitmaktadir, bu isi transferi bir esanjor sayesinde olmaktadir. Bu ornekte sicak taraftaki akiskan yanma atik gazi iken soguk taraftaki akiskan sudur. Veya radyatorleri dusunelim, bu sefer sicak taraftaki akiskan suyken soguk taraftaki akiskan havadir. Kovektorler, serpantinler, kanatcikli boru tipi isiticilar birer esanjordur. Esanjor denince ise ilk akla muhtemelen plakali esanjorler gelir. Son yillarda kullanimi cok yayginlasmistir. Eskiden daha cok kullanilan shell and tube diye tabir edilen boru tip esanjorler artik yerini, daha maliyetli olmasina ragmen plakali esanjorlere birakmaktadir. Plakali esanjorler zorlanmis konveksiyon mantigiyla calisir. Iki tarafta da akiskanin belirli bir basinc altinda esanjore girmesi gereklidir. Iki taraftaki akiskan tipki diger esanjorlerde oldugu gibi birbiriyle temas etmez, isi transfer aradaki metal yuzey vasitasiyla gerceklesir. Resimdeki plakali esanjorde, sicak taraftaki su plakalari isitir, plakalar da soguk taraftaki suyu isitir. Onceki mesajda belirttigim gibi, esanjorler efektiflik degerleriyle olculur. Meydana gelen isi transferinin verimliligini ise bir cok faktor etkiler, ornegin plakali esanjorun karsi akimli olmasi, plaka geometrisi, chevron acisinin buyuklugu, giris basinci, logaritmik sicaklik farklari, NTU, yuzey alani orani, plakalar arasi bosluk, yuzey puruzlulugu gibi. Bu degerler plakali esanjor tasarlanirken dikkate alinir ve esanjorde en yuksek oranda isi transferi gerceklesmesi hedeflenir. Fakat onceki mesajda belirttigim gibi efektiflik degeri hic bir zaman 100% olamaz. Ayrica, soguk taraf cikis sicakligi her zaman sicak taraf giris sicakligindan dusuk olmak zorundadir (minimum 2-3 derece, ortalama 5-10 derece). Bu unsurlarin icinde izolasyon faktoru, yani ortama yayilan isi ve esanjorun kirlenmesinden dolayi olan kayiplar dahil degildir.

 

Esanjorlerin kullanim alanlarina ornek olarak benim de dahil oldugum 3 farkli projeyi verebilirim. Birincisinde bir termik santralde uretilen buhari kullanarak santraldeki binalari isitmak icin kullanmistik. Yuksek basincli buhari binalara tasimak yerine, merkezi isitma binasinda bir shell and tube yani boru tip esanjorle buharin isisini esanjorle bina isitma suyunu isitmak icin kullanmistik. Ikinci ornekte elektrik jeneratorunde uretilen atik isiyi kullanmak icin jenerator egzostuna plakali esanjor koyarak bina isitma suyunu isitmistik. Ucuncusunde ise deniz suyunu isitmak icin kullanmistik. 3 ornekte de gorulecegi gibi esanjorun her iki tarafindaki akiskan farkliydi ve amac bir sistemin isisini isi kaynagi olarak kullanarak baska bir sistemi isitmakti.

 

Denge kabina gelecek olursak, yukarda acikladigim esanjorun fonksiyonlariyla ortak ozelligi yoktur. Daha once de belirttigim gibi denge kabinin fonksiyonu iki hidrolik devreyi birbirinden hidrolik olarak ayirmaktir. Eger bir isitma (veya sogutma) sisteminde birden fazla hidrolik devre varsa bu hidrolik devrelerin, hidrolik olarak birbirlerinden ayrilmasi izole edilmesi gerekmektedir. Hidrolik devre denince bir isi kaynagi veya isi yuku olan ve pompasi olan borulama devresi anlasilmalidir. Sistemdeki devre sayisi, sistemde bulunan pompa sayisina (yedek pompalar ve varsa booster pompalar haric) esittir. Denge kabi iste bu noktada yani sistemdeki devrelerin kesistigi noktalarda kullanilir. Amac basinc kaybini minimum seviyede tutarak bu kesisim noktasinin her iki devrede hidrolik olarak minimum etkiyi yaratmasini saglamaktir. Bu konuyu merak eden meslektaslarimiza isterlerse daha detayli bilgi vermeye calisirim. Denge kabinin icinde karisim olabilir veya olmayabilir. Bu tamamen tasarim degerlerine baglidir, kisaca aciklamak gerekirse her iki devredeki debi esitse denge kabinda hic karisim olmaz. Karisim ancak debilerin farkli oldugu durumda olur.

 

Denge kabinin meydana getirdigi kayiplara gelince. Denge kabinin icinde karisim oldugu durumlarda bu karisim adyabatik karisim olarak degerlendirilir. Zaten amac isi transferi olmadigi gibi arada isi iletimini sagpayacak ucuncu bir malzeme olmadiginda ayni tip iki akiskanin birbiriyle karismasi sonucu olusan kayip akiskanin ic molekuler yapisiyla ilgilidir ve ihmal edilir. Bu tarz karisimlara ornek olarak, tek kollektorlu bir isitma tesisatinda donus hattinin gidis kollektorune baglanmasini veya bir iklimlendirme tesisatinda donus havasiyla taze havanin karismasini verebiliriz. Tipki esanjorde oldugu gibi denge kabinda da izolasyon faktorunu hesaba katmiyorum. Denge kabi ilk kullanilmaya baslandiginda kabin ici tamamen bos olarak imal ediliyordu, bu da karisim olmamasi gereken durumlarda istenmeyen kisa devre tarzi karisimlara sebep oluyordu ki bu yaklasik %5-10 arasinda isinin kaybedilmesine sebep oluyordu. Daha sonra denge kabinin icerisine iki tarafin giris ve cikis baglantilarinin hizasina birer plaka eklemek suretiyle ufak bir basinc kaybi yaratildi, bu da kisa devre sorununu cozdu. Denge kabinin getirdigi en buyuk kolayliklardan biri de, sistemin hidrolik olarak duzgun balansa sahip olmasinin haricinde, tek bir noktada hava ayirici ve pislik tutuvu monte edilebilme ozelligidir.

 

Son olarak plakali esanjorlerin yarattigi basinc kaybi konusuna tekrar degineyim. Esanjorun buyuklugune ve tipine bagli olarak, esanjorun icerisinde ciddi bir basinc kaybi olmaktadir. 10 kPa ile 200 kPa arasinda degisebilmektedir. Bu basinc yuku her iki taraftaki pompa tarafindan karsilanir ve pompa secimi yaparken mutlaka hesaba katilmalidir. Pompa toplam dinamik basma yuksekligi degiseceginden daha buyuk pompa secilmesini gerektirebilir, isletme maliyeti de mutlaka artacaktir. Ayrica, plakali esanjorlerin bakimi da cok onemli bir husustur, contalarin eskiyip eskimedigi ve esanjorun tikanip tikanmadigi kontrol edilmelidir.

 

Butun bu bilgiler isiginda, amac sadece iki devreyi hidrolik olarak ayirmaksa sizce denge kabi kullanmak mi daha mantikli yoksa plakali esanjor mu buna siz karar verin.

P.E. arkadaşım yazdıklarının çıktısını aldım dosyama yerleştirdim zira aynı bilgileri başka kitapta bulmak zor olurdu teşekkür ederim ama kat sayısının fazla olduğu  (basıncın yüksek olduğu -3 atü yü geçerse) yerlerde eşanjör kullanmanın daha doğru olduğunu da belirtmek isterim kolay gelsin 

  \r
\r
Birinci şıkta; denge kabında "ısı kaybı olur" diyorsunuz da, anlayamadım, ısı nereye kayboluyor? Bildiğim kadarı ile denge kabında(izole edilmek şartıyla) sistem dışına bir ısı kaybı söz konusu olmaz. Bu haliyle de eşanjörden daha verimli çalıştığını söyleyebiliriz.

maatonofi karışımın oldugu her yerde ısı kaybı olacaktır.
zira yine söylüyorum ısıl kayıp olmayan sistem mükemmel sistemdir ve gerçekte mükemmel sistem yoktur.
ve şunu üstüne basa basa söylüyorum ben de denge kabı kullanmaktan yanayım ama bina yüksek dolayısıyla sistemi ikiye bölmek şart ve bu yüzden de eşanjör kullandık ama ekliyorum eşanjör ile denge kabı arasında maliyet dışında dediğiniz kadar abartılacak bir fark yok yazdıklarımda da bunu izah etmeye çalışıyorum

\r
"Yüksek bina" dan kastınızı anlamadım. Yüksek bina ile denge kabı-eşanjör ilişkisini de anlatırsan memnun olacağım. Bir de, cehaletimi bağışla, karışımın olduğu yerde ısı kaybı nasıl oluyor? Teknik ve teorik olarak anlamak istiyorum.

maatonofi arkadaşım ve P.E. arkadaşım
olayı anlatayım

1-kaskatların içerisindeki emniyet ventili 3 bara kadar çalışır.
2-bina katsayısı yüksek dolayısıyla tesisattaki su basıncı 3 barı gececektir.
3-eğerki denge kabı kullanılırsa tesisattaki basınç direk kombiye etki eder.
4-basınç 3 bardan fazla olduğu için emniyet ventili açılır.
5-tesisattaki su tahliye olur tesisatta su basıncı düşer.
6-dolayısıyla devreyi ayırıp iki kapalı devre yapmak dolayısıyla eşanjör kullanmak gerekir.

karışımdaki ısı kaybını anlatmayacağım çengelin kitabında bile yazar


umarım yeterli olmuştur
ayrıca konuyu arkadaşlarımızla bilgi paylaşımı olsun diye açmıştım. eleştirilmek veya soru sorulmasını saygıyla karşılarım ancak başkalarının yaptığı işin sırf biliyorum diyebilmek için bilmeden saldırı şeklinde eleştirilmesi çok üzücü kaskat sistemler için  zamanında açtığım konudan bilgi alanların saldırması daha üzücü