ATIKSU ARITMADA KULLANILAN PROSESLER

Konu: ATIKSU ARITMADA KULLANILAN PROSESLER

Supervisor marlo
07 Haziran 2008

5. TAM ARITMA TESİSLERİ

İsminden anlaşılacağı üzere bir atıksuyun kendi sınıflandırılmasına uygun olarak alıcı ortam deşarj standardlarına kadar arıtılması istenince, tam arıtma tesislerine ihtiyaç duyulur.

Atıksu kaynağının bulunduğu yerde bir kanalizasyon sistemi kurulmamış ise, bu tür yerlerde Çevre Kanunu veya Su Ürünleri Kanunu ilgili yönetmeliklerine göre tam arıtma yapmak gereklidir. Bu halde, arıtma tesisinde kullanılacak proses ve üniteler atıksuyun debi ve karakteristiklerine bağlıdır. Dikkat edilmesi gereken husus, ön arıtmaya göre daha pahalı ve kompleks olacak tam arıtma tesisi için, aşağıda sayılan kriterlerin muhakkak göz önünde bulundurularak karar verilmesidir.

Supervisor marlo
07 Haziran 2008

6. EN UYGUN ARITMA TEKNOLOJİSİ SEÇİMİ ve TEKLİF DEĞERLENDİRİLMESİ

En uygun arıtma teknolojisi kavramı ile ön veya tam arıtma yapacak bir işletmenin, atıksu debi ve kompozisyonuna bağlı olarak ve kendi özel şartlarını da dikkate alarak, yukarıda bahis edilen arıtma proseslerinden bir veya birden fazlası ile yeterli ve güvenli bir arıtma tesisi kurması ifade edilmektedir.

Genel olarak bir atıksu arıtma tesisi kurulurken aşağıdaki faktörler göz önünde bulundurulmalıdır:

- Deşarj limitlerini sağlamada yeterlilik ve güvenirlilik,

- Yer ihtiyacı,

- İşletme maliyeti, enerji sarfiyatı,

- İlk yatırım maliyeti,

- İşletme kolaylığı,

- Kendi kendine denetim imkanı, otomasyon,

- Çamur kontrolü, tasfiyesi,

- Geri kazanma imkanları,

- Kullanılan ekipmanların malzeme ve kalitesi.

- İşçilik kalitesi,

- Bakım, yedek parça imkanı,

- Eğitim ve işletmeye alındıktan sonraki servis imkanları,

- Garantiler.

Supervisor marlo
07 Haziran 2008

Örneğin yurdumuzda çok sayıda bulunan dokunmuş kumaş terbiyesi ve boyası yapan bir pamuklu tekstil fabrikasında, bu kriterlerin dikkate alınmasıyla seçilecek en uygun arıtma teknolojisi;

- Dengeleme, kaba ve ince ızgaralama, pH ayarlama.

- Uzun havalandırmalı aktif çamur ile biyolojik arıtma,

- Çamur kalınlaştırma ve susuzlaştırma olarak söylenebilir.

Bu teknoloji ve gerektirdiği prosesler çok özel arıtma ihtiyaçları dışında hemen hemen bütün ciddi uygulayıcılar tarafından bilinmektedir. Pek çok prosesin akım şemaları ders kitaplarında bile verilmektedir. Ancak bir arıtma tesisinin başarılı olabilmesi, esas olan proses yanında ekipman ve malzeme seçimi, çamur giderilmesi, otomatik kontrol gibi tecrübeye dayanan detay mühendislik konularında yatmaktadır. Bu konularda zayıf olan ve devamlı işletme problemleri yaratan, denenmemiş, çalışma şartlarına uygun olmayan arıtma tesisleri, daima işletmelerin başına problem olmaktadır. Bu tip tesislere ucuz olduğu için rağbet edilmekte, ancak maalesef daima başarısız olunmaktadır.

Problemsiz bir işletme ve proses güvenirliliği açısından atıksu arıtma tesislerinde kullanılması önerilen elektro-mekanik ekipmanların ana tipleri şöyle belirlenebilir.

Supervisor marlo
07 Haziran 2008

- Atıksu Terfi Pompaları: Kendinden emişli, dalgıç veya burgulu Arşimet pompaları.

- Izgaralar : Düz ve dairesel çubuklu mekanik, döner, statik, vidalı, tambur bantlı, titreşimli, adım tipi ızgaralar.

- Havalandırıcılar : Direkt tahrikli aqualator, jet aerotor, düşük hızlı düşey veya yatay milli, blower-difüzör, saf oksijen, biodisk.

Arıtma tesislerinde en fazla enerji tüketen ekipman havalandırıcılardır. Bu sebeple havuz geometrisi, yer ihtiyacı, gürültü, aerosal saçılması gibi faktörler de göz önünde bulundurularak en uygun işletme sarfiyatı yaratacak havalandırıcı tipi seçilmelidir. Başlangıçta ihtiyacı karşılar gibi görünen bir havalandırma sistemi, uygun dizayn edilmediği hallerde 5000-6000 m3/gün debisi olan bir tekstil fabrikasında, atıksu kirliliğine bağlı olarak yıllık 2-5 TL. milyar gereksiz enerji sarfiyatına sebep olabilmektedir, (1 kWh = 3.000.- TL. kabul edilmiştir.)

- Çökeltme Tankları : Sonsuz vidalı motorlu redüktörlü çevresel veya merkez tahrikli, döner veya sabit köprülü, yüzey ve dip sıyırıcılı, bağımsız mafsallı sıyırıcı kollu, savak ve dalgıç perdeli, köpük toplam mekanizmalı, savak temizleme fırçalı, çamur kalınlaştırma tankları için ilave olarak flok karıştırma çubukları.

- Kimyasal Madde Dozaj Pompaları: Vidalı, havalı, santrifüj pompalar.

- Kimyasal Madde Tankları : Polipropilen, polietilen, paslanmaz veya uygun boya ile kaplanmış karbon çelik malzemeden yapılmış, gerekli karıştırıcı ile teçhiz edilmiş, tercihen otomatik kuru madde beslemeli.

- Yoğun Çamur Pompaları ; Vidalı; havalı, piston pompalar. (1-16 bar basınca uygun ve debi ayar özellikli)

- Çamur Susuzlaştırma Ekipmanları : Filtre pres (Polipropilen plakalı), belt pres, santrifüj dekantör.

Supervisor marlo
07 Haziran 2008

Arıtma tesislerinin en pahalı ekipmanıdır. Çamur kuruluk oranı, enerji sarfiyatı, koku, yer ihtiyacı, çalışma sıklığı, çamur miktarı göz önünde bulundurularak seçilmelidir.

- Otomasyon : Atıksu arıtma tesislerinde prosesin izlenmesi ve kontrolü için en azından pH, redox, debi, çözünmüş oksijen, sıcaklık, basınç, seviye ve zaman ölçme, kontrol ve kayıt cihazları bulunmalıdır. PLC sistemler ve bilgisayar yardımıyla tesis büyüklüğüne bağlı olarak 10-40.000.- DM'lık bir ilk yatırım maliyeti ile ilgili mühendis kendi odasına yerleştirdiği bir bilgisayar ile arıtma tesisini denetleyebilmekte ve gerekli komutlu verebilmektedir. Otomasyon sayesinde işletme kolaylığı, personel giderlerinde tasarruf, kimyasal madde giderlerinde tasarruf, fazla çamur miktarını azaltma ve enerji sarfiyatında minimizasyon mümkün olmaktadır. Otomasyonun sağlayacağı tasarruf maliyetini kısa sürede geri ödeyecektir.

- Garantiler : Arıtma tesisinde; arıtılmış suyun, istenen deşarj standardlarını sağlayacak şekilde proses garantisi olmalıdır. Elektro-mekanik ekipmanlar içinde bir yıl tam garanti ve sonrası için yedek parça ve servis garantisi olmalıdır.

Başta çevre mühendisliği olmak üzere, inşaat, makine, kimya, elektrik, enstrüman gibi pek çok mühendislik disiplinini içine alan arıtma tesisleri yapımı, muhakkak suretle konusunda belli bir seviyeye gelmiş iyi referanslara sahip, gereken bilgi ve personel kadrosuna haiz ve istikrarlı çalışan arıtmacı firmalar tarafından kurulmalıdır.

Ucuz tesislerin zamanla en pahalı ve işlemeyen tesisler haline gelebileceğini ve en çok arıtmayı yapanın genellikle en iyi değil, en pahalı sistem olduğu unutulmadan, optimum arıtma verimini en ekonomik ve kullanışlı şartları ile gerçekleştiren arıtma tesisleri kurulmalıdır. Bir arıtma tesisinin fiyatı; seçilen ekipmanları, güvenirliliği, işletme giderleri ve sağladığı avantajlara göre mukayese edilmelidir. Bu ciddi yaklaşımlar göz ardı edilirse ve mecburiyetler karşısında baştan savma tesisler kurulursa, maalesef başarısız ve muhtemelen problem kaynağı bir tesis ortaya çıkar. Endüstriyel kuruluşlarda işletmeci personel, kendi ana üretim hattı ve prosesi yanında arıtma tesisini sık sık problem çıkaran bir ünite olarak bulmamalıdır. Bu sebeple bir endüstriyel tesisin kurulmasında gösterilen hassasiyet o tesisin arıtma sistemi için de kesinlikle gösterilmelidir. Arıtma tesislerinin bir kere ve doğru olarak yapılması gerektiği unutulmamalıdır.

Supervisor marlo
07 Haziran 2008

KAYNAKÇA

- Pollution Engineering Flow Sheets, Cheremisinoff 'P., Pudvan Publishing Co., 1988.

- Wastewater Treatment Pocket Handbook, Cheremisinoff P., Pudvan Publishing Co., 1987.

- Wastewater Systems Engineering, Dr. H.W. Paker., Prentice-Hall., 1975.

- Endüstriyel Atıksuların Ön Arıtılması, İSO-SKATMK, 1991.

- Atıksu Arıtma Sistemleri, Kimya Müh. Odası, 1991.

- Arıtma Tesisi Teklifleri Değerlendirilmesi, Arbiogaz A.Ş., Çevreted Dergisi 1993.

- Environmental Pollution Control, Texlile Processing Industry, EPA, 1978.

- Tekstil Endüstrisi, İTÜ., UYGAR, 1984.