SOĞUK ODALAR İÇİN YALITIM KALINLIKLARI
SOĞUK ODALAR İÇİN YALITIM KALINLIKLARI** ISOLIER TECHNIK 5-91, Sh. 8-14, Walter BAUMANN
BAYCAN SU NAÇ
1940 yılında Iğdır’da doğdu. 1957 yılında İstanbul Haydarpaşa Lisesi’nden ve 1963 yılında İTÜ Makina Fakültesinden mezun oldu. 1971-1978 yılları arasında Almanya'da mekanik tesisat proje mühendisi olarak çalıştı. 1979 yılından bu yana İstanbul’da Genel Mühendislik Ltd. Şti.'nde yönetici olarak mekanik tesisat proje ve danışmanlık hizmetleri yapmaktadır.
ÖZET
Enerji bilincine sahip projecinin hedefi, ısı izolasyonu tasarımını, izole edilen nesnenin kullanma süresi boyunca toplam enerji harcamasını minimum kılacak şekilde yapmaktır. Soğuk odalar örneğinde, harcanan bu toplam enerji soğutma tesisinin işletme enerjisi ve izolasyonun ve soğutma tesisinin gri enerjisinden oluşmakta olup, bunlara bağlı olarak soğuk odanın ısı yalıtımı yüzünden uğradığı kapasite kaybı dikkate alınmalıdır.
Hesapları etkileyen bütün büyüklükler hakkında güvenilir bilgiler şimdilik yoktur. Literatür, teori ve pratik yazarı, bu makalede yer alan tablo ve diyagramlardaki değerleri kullanmaya yöneltmiştir. Konuya genel olarak bakılırsa, doğru çözümün aşırı boyutlandırılmış bir ısı izolasyonunda olmadığı görülür. Çünkü bu durumda, yüksek değerli (enerji açısından zengin) besin maddelerinin yeri işgal edilmektedir. Öte yandan çok zayıf bir ısı izolasyonu da, çevreyi gereksiz enerji kullanımı yüzünden kirleteceği için akıllı bir çözüm olmayacaktır. Gelecekte soğuk odalar için ısı izolasyonunun boyutlandırılmasında, enerji açısından ekonomik izolasyon kalınlığının ekolojik yönden değerlendirilmesinde gerekli dikkatin gösterileceğini umuyoruz.
Soğuk odalarda izolasyon kalınlığı, toplam enerji harcaması minimum olacak şekilde belirlenmelidir. Aşağıdaki makalede bu öneri açıklanmakta, hesap esasları ve uygulama örnekleri verilmektedir.
Son Cevap: marlo
Ekonomik izolasyonda temel prensip, ısı yalıtım giderleri ile ısı kayıp giderlerinin toplamının minimum olmasıdır.
Ekonomik izolasyon kalınlığı ile ilgili çok sayıda yayın vardır. Örnek olarak, Washington'da "Federal Energy Administration" tarafından 1975 'de yayımlanan ve en yeni bilgileri içeren, 265 sayfalık "Economic Thickness for Industrial Insulation" (1) ve F. Rucoelt'in "TUV Rheinland" yayınları arasında 1988'de yayımlanan, 180 sayfalık "Industrieller Waerme und Kaelteschutz. Optimisrung, Kösten, Wirtschaftlichkeit" (2) gösterilebilir.
Açıkça bellidir ki, bu yayımları incelemek, tam olarak kavramak ve doğru olarak uygulamaya sokabilmek için bir hayli zaman harcanması gerekmektedir.
"Ekomomik izolasyon kalınlığı" kavramı, ilk kez İsviçreli ısıtma mühendisi M. Hotünger tarafından 1919 yılında ortaya konmuştur. M. Hottinger, Almanca yayımlanan "Gesundheitsingnieur" adlı meslek dergisinde "havalandırma ve ısı tekniğinden pratik örneklerin teorik olarak incelenmesi" konusunu ele almış ve bu arada en uygun izolasyon kalınlığının belirlenmesi için bir grafik yöntem göstermiştir. Bu grafik yöntem, iki yıl sonra M. Garbol tarafından açıklanan matematik yöntemle (Diferansiyel Hesap, Maksimum ve Minimum Değerlerin Belirlenmesi) tamamlanmıştır.
Önceki bölümde tanımlanan en ekonomik izolasyon kalınlığını, aslında "finansman yönünden en ekonomik izolasyon kalınlığı" olarak adlandırmak gerekirdi. Çünkü bu hesapta para esas alınmaktadır. Malzeme ve işçilik giderleri enerji fiyatları, faiz ve amortisman oranlan, hesaba giren önemli parametrelerdir. Fakat bu parametrelerin kullanılmasında iki güçlük vardır: a) Fiyatlar değişmektedir, b) Değişik para değerleri ülkeler arası karşılaştırmayı güçleştirmektedir.
İşte bu noktada çevrenin korunmasına da katkıda bulunan şık ve basit bir çözüm ortaya çıkmaktadır:
Isı yalıtımı, harcanan toplam enerji minimum olacak şekilde boyutlandırılmalıdır.
Soğuk odalar için harcanan toplam enerji, temelde aşağıdaki üç bölümden oluşur:
1. Soğuk depolama için harcanan enerji Yalnızca soğuk depolama için harcanan enerji (şok dondurma, aydınlatma vb. hariç) her şeyden önce soğutma, tesisine ısı izolasyonu sistemine, kapıların yerine ve biçimine, kapı açılıp kapanma sayısına (mal giriş çıkış hareketlerine ve kullanıcının davranış biçimine) ve en çok da sıcaklık düzeyine bağlıdır. Bir soğuk odanın içine, mahalli çevreleyen yapı elemanlarından (duvarlar, döşeme, tavan, kapılar, çeşitli sızdırmazlık bozuklukları) ısı akışı vardır. Bu ısı, soğutma sisteminin evaporatöründe soğutucu akışkanın buharlaştırılması yolu ile soğuk odadan tekrar dışarı çekilir.
Soğuk odadan dışarı çekilen ısı, enerji tekniğinde kullanılan adıyla faydalı enerjidir. Soğutma tesisini çalıştırmak için kullandığımız enerjiye de (elektrik, motorin veya gaz) son enerji diyoruz.
Bu zincirin başlangıcında ise primer enerji bulunmakta olup, bu, su kuvveti, ham petrol, doğal gaz, taş
