Sirkulasyon pompa cinsinden debisi ve mSS cinsinden hesabi en pratik sekilde soyle yapilir.

Gerekli Isil kapaslte Qk=Kcal/h

Isitma tesisatlari (Sicak sulu isitma sistemleri ) bilindigi uzere 90 C gidis / 70 C donus suyu sicakligi olmak uzere  20 C sicaklik farki esasina gore calisir.

Sistemin debisi Qd (m3) =Qk/ (90-70)*1000 yani

Qd=Qk/20*100    ( m3) dur. Buna gore 300.000 kcal/h kapasiteli bir  binanin sirkulasyon pompasi debisi  Qd=300.000/20*1000  = 15 m3 tur.

Pompa basma yuksekligi H=(Binanin eni+Binanin boyu+Binanin yuksekligi) *0.04  (mSS) olarak hesaplanir. Bina yuksekligi kazan dairesi kotundan itibaren son kattaki radyator girisi yuksekligidir.Tabi bu durum kazan dairesinde kapali genlesme tanki bulunan kazan daireleri icin gecerlidir.Eger sistem eskiden oldugu gibi cati katinda bulunan acik imbisat deposu bulunan sistemse cati kati yuksekligi esas alinir.   

Tam gecisli vanalar adindanda anlasildigi gibi gaz akisinin kesit daralmasina maruz kalmadan akisina imkan saglayan vanalardir.Zira tam gecisli vanalarda govde capi ile ic kesit capi aynidir.Ayrica reduksiyon gecisli vanalar vardir.Bunlarda giris kesiti govde ic kesitinden her zaman bir kademe buyuktur.Ornegin DN 65/50 diye tabir edilen deger vana girisinin DN 65 yani 21/2" govde ic kesit capinin da DN 50 yani 2" oldugunu ifade eder.Basinc kaybi musade ediyorsa sanayi tesisatlarinda reduksiyon gecisli vanalar kullanilabilir.DN adi ile verilen vananin flansli oldugudur.DN nin acilimi Diameter nominal (Nominal cap) dir.Kuresel disli vanalar ulkemizde ve standartlarda 2" e kadar uretilir.Bundan sonraki cap mertebelerinde flansli vanalar kullanilir.Reduksiyon gecisli vanalar tam gecisli vanalara nazaran fiyat bakimindan daha ucuzdur.Vana standartlarinda vanalarin PN 16 -PN25 PN 40 gibi malzeme siniflandirmalari yapilir.(PN=Pressure nominal -Nominal dayanim basinci PN 25 dayanim basinci 25 bar demektir.)     

Indirgenmis kelimesi teknik literaturde cok fazla kullanilan bir kelimedir.Anlamida :

Daha kolay ve yalın duruma getirmek.
Bir işlemi daha kısa ya da daha yalın bir biçime sokmak, irca etmek.

Sanirim indirgenmis wobbe sayisi ile anlatilmak istenen gayet aciktir.Dogalgazi 14 mbar da daha dusuk degerlerdede yakabilirsiniz.Ancak yanma sonucu ortaya cikan alev boyu

ve isil deger normal degerin  de cok altinda olacagi ve oldukca fakir bir yanma olacagi gayet asikardir.18 mbar basinc degeri duzgun vede zengin bir yanma icin gerekli alt limit basincidir.Bir cok gaz dagirim sirketi EPDK 4646 dogalgaz yasasina gore evsel  kullanimlarda  servis kutusu cikis basincini 21 mbar vermeyi taahhut eder ve EPDK 4646 yasasina gorede bu boyledir.Sertifikali muhendislik firmalari tarafindan 21 mbar servis kutusu cikis basincina gore yapilan kolon ve daire ici projelerinde kritik devrede istenen max basinc kaybi 1.8 mbardir.(sartnamelerde degistrmedilerse sayaca gore basinc kaybi 1 mbar daire ici 0.8 mbar istenir) Simdi 21-1.8= 19.2 mbardir.Bu teoride boyle.peki unlu gaz dagitim sirketimiz dahil bir cok gaz dagitim sirketinde cikis basinclarinin 20 mbar verildigi biliyormusunuz?Bu durumda ne oluyor tuketiciler 18.2 mbarda ocaklarinda kombilerinde yada kullandiklari cihazda dogalgazi bu basincla yakiyorlar.zaten bunun altina indiginizde sorunlar baslayacaktir.zira ocaklarda alev boyu kisalacak yanma harareti biraz daha zayiflayacaktir.Kombi gibi ve benzeri cihazlarda atesleme bile olmayacktir.zira servis gorevlileri solenoid ventil gaz ayarini buna gore yapmaktadirlar.Zira kombiye dusuk basincla gaz geldiginde cihaz otomatik atesleme yapmayacaktir.

1.01325 bar deniz seviyesindeki atmosfer basincidir.Zira lokasyon yukseklikleri artikca atmosfer basincinin dustugu asikardir.Proje hesaplarinda lokasyon neresi olursa olsun basinc kaybi hesaplarinda mutlak basinc degerinde atmosfer basinci 1 bar olarak alinir.Aslinda teorik olarak bu dogrumudur? Tabiki hayir.Sivas ilimizdeki atmosfer basinci ile istanbulda ki atmosfer basinci aynimidir tabiki degil?.Sifir basinc degeri (zero pressure) gazin basincinin atmosfer basincina indirgendigi basinctir.Zira memeden cikan gaz atmosfer basincindan dusukse zaten memeden gaz cikisi olmayacak demektir.Bu bilimsel olarak zaten dogru degildir.Gazlarin inebilecegi reel basinc atmosfer basincidir.Zira atmosferik basinctan anlatilmak istenen de budur.Ayrica deginmek istedigim husus da sudur.Forumlarda yazilan soru ve cevap yazilara kisilere degil burada bulunan forumlari ziyaret eden herkese daha da ote toplum geneline yazilan yazilardir.Gereksiz polemik ve kisir dusunce catismalari katilimci arkadaslara yarardan cok zarar getirecegi neticesi ile ortadadir.yazilarimizda sag duyulu yaklasimlar gostermek mesleki sorumlulugumuz olsa gerek.        

Radyografik Yani NDT muyaneleri radyasyon yayici ozelliginden dolayi konut evsel yasam mahallerinin ve lokasyonlarinda uygulanmasi insan sagligi acisindan son derece tehlikeli ve sakincalidir.Zira NDT muayenesinin yani radyografik rontgen cekimi yapilacak lokasyonlarda cevrenin insanlardan ve diger canlilardan arindirilmasi gerekmekedir.Rafineri petrokimya tesisi benzeri plantlarda bile NDT radyografik rontgen uygulamalari mesai sonu bitiminde ve genellikle gece yarisindan sonra yapilmakta uygulamanin yapilacagi loksayon bolge adi ile santiyede bulunan tum birimlere bilgi verilerek organizasyon yapilmaktadir.NDT radyografik  film cekimlerinden sonra ortamda radysayon uzun bir muddet kalmaktadir.Zira Film cekiminde radyasyon alan bir insanin almis oldugu radyasyondan kurtulma suresi yani vucudun radyasyonu atma suresi asgari 10 yildir.malatyada bir barajin boru NDT uygulamasini yapan firmanin elemani dikkatszilik sonucu box icindeki cekirdegi farkinda olmadan dusurmus onrunu tamamlama asamasinda olan bu cekirdegi baska bir birimde calisan bir isci bularak cebine atmistir.Soz konusu cekirdek uzun aramalar sonucu cihaz radyasyon tespit cihazi ile yemekhanede yemek yemekte olan bu iscinin cebinde bulunmustur.Yapilan tetkiklerde yemekhanede yemek yiyen ve bu isci ile yakin temasta bulunan butun iscilerde radysayon tespit edilmistir.Burdaki tek sans bulunan cekirdegin omrunu tamamlamais olmasidir.Soz konusu isci derhal Ankarada tedavi altina alinmistir.Benzer bir olayda Shell OPF  Rusya Sakhalin adasindaki petrokimya tesisinde yasanmistir.Zira NDT elemani dikkatsizlik sonucu box icindeki cekirdegi film cekimi sirasinda boru icine dusurmustur.Cekirdegi pense ile boru icinden alan basKa bir gorevli  japonyada tedavi altina alinmistir.Yakin zaman kadar halkalida bulunan uranyum artiklarinin cop toplayicilarin 1 yil gibi kisa sure icersinde kansere yakalanip hayatlarini kaybettiklerini unutmayalim.Soz konusu cekirdek Guney afrikadan ozel box lar icinde Atom enerjisinin ozel izni ile ithal edilmektedir.Bir konuyu gundeme getirmezden once sonuclarini suzgecten gecirmek muhendislikte analitik dusunce zorunlugunun geregidir.        

Bilimde gercek ile dogru arasinda %100 farklilik vardir.Gaz kurulusunun 50-60 mbar basinc istemesi gercektir.Ancak dogrumudur?Tabiki hayir.Ulkemizdeki gaz dagitim sirketlerinin teknik sartnamelerinde ve uygulamalarinda farklilik arz etmektedir.Bu konuda ortak bir konsept malesef yoktur.Zira daha da basite indirgedigimizde gaz dagitim sirketlerinde calisan proje ve gaz acma elemanlarinin bile uygulamadaki yorumlarinda farklilik vardir.Bu birazda gaz dagitim sirketlerinde sisteme dayali degilde bireysel ongoruye dayali uygulamanin yapilmasindan kaynaklanmaktadir.Teknik sartnamelere vakif olmakla birlikte teknik bilgi birikim sizin oldugunuz kadar tum arkadaslarin da onunu acacaktir. 

Firin,ocak,doner ocagi,kuzine,cay ocaklari,kumpir firinlari,acik tip radyant isiticilar atmosferik cihaz tipine giren tum cihazlar dogalgazin indirgenmis  wobbe degerine gore 21 mbarda kolaylikla calisir.Zira 21 mbar basinc dogalgazin alcak basincta ideal yanma basincidir.Atmosferik burlorlu kazanlar ile kombi ve sofbenler ayni kategoridedir.Dogalgazin minimum  basinci wobbe sayisina gore 18 mbar dir.Sonuc olarak atm.cihazlar 18 mbar alt sinirindada calisabilir.Unutmayiniz ocaklarda 21 mbar yanma basinci degildir.Gaz 21 mbar basinc ile lule icindeki memeye girer.Meme sonrasi gazin basinci meme vasitasiyla 0 yani zero basinc degerine indirgenmistir.Icten yanmali motorlardada silindir oncesi giriste Zero pressure regulatoru vardir.Jenerator ve icten yanmali motorlarda bulunan Zero pressure yani Sifir basiinc regulatoru evsel ticari atmosferik yanmali cihazlarda bulunan memeler ile ayni vazifeyi gorur.Atmosferik cihaz kavrami deniz seviyesinde atmosfer basinci 1.01325 At oldugundan bu cihazlarin bu sekilde anilmasinin gercek sebebidir.50-60 hatta 100 mbar kullanmak zorunda kalmanizin sebebi bu tur cihazlarin meme kesitlerini buyutmemenizden kaynaklanmaktadir.Meme kesit delik capini buyutmediginiz takdirde iyi bir yanma ve alev boyu icin basinci artirmak zorunda kalirsiniz.Buda sizin projelendirmeyi yanlis uygulamayida gereksiz yere pahalli mazlemeler kullanmak zorunda birakmasina sebebiyet verir..   

.

Sistem tasarimini yaparken yakici cihazin isil kapsitesina bagli olarak buldugunuz gaz debisi boru capinin tayin edilmesinde en onemli ana unsurdur.Debiye gore boru capi tayinin yapiliyorsa sistemde kullanilan ana cihaz ve ekipmanlarrin secimide bu kriterler dogrultusunda yapilir.Vana  cap secimleri,dogalgaz filtresi debi gecirgenlik kapasitesi,regulator kapasitesi yakici cihaz icin gerekli gaz debisine gore hesaplanir.

Hot-Top,Canli hatlarda (Gaz akisinin devam ettigi hatlarda) hidrolik delme ve kaynak yontemi ile yapilan bransman alma uygulmasidir.Hot-Top celik hatlarda sadece 6 bar degil yuksek basinc hatlarinin tamaminda 12-19-21-40-70 bar araliklarinda calisan tum hatlarda uygulanir.Underground yani toprak alti dogalgaz boru hatlarinin gectigi guzergahta hat uzerinde take-off vana birakilmamissa Hot-top islemi uygulanir.Arkadasimizin soyledigi gibi spesifik bir uygulama olup,uygulama ulkemizde Botas, Igdas tarafindan yapilmaktadir.Bu is icin Avrupadan ozel olarak kimse gelmez.Zira basta Botas olmak uzere Igdas ve diger ana gaz dagitim sirketlerinde Hot-Top Hidrolik delme araci mevcuttur.Uygulama yapilirken dogal olarak safety teknik emniyet onlemleri alinir,olasi bir yangin patlama riskine karsin ambulans ve saglik personeli hazir bekletilir.Hot-Top uygulamasinda kullanilan semer seklinde 2 tip olan (yan ve dik kaynak yontemine uygun) celik parca canli dogalgaz boru hattinin yuzeyine rutil elektrot ile kaynak edilir.Hot-Top Elektrik kaynak uygulmasinda ozellikle rutil elektrot kullanilir.Zira bazik yada selulozik elektrotlar yuksek sicaklik banyolarina haiz olduklarindan boruyu delme riski vardir.Oysaki rutil elektrot daha dusuk sicaklikta ark banyosuna haizdir.Hot-top kaynagini yapan kaynakci ozel Hot-top kaynagi sertifikasina sahip olmaktadir.Ulkemizde bu sertifikaya sahip kaynak gorevlisi sayisi oldukca sinirlidir.Uygulama once hot-top weldoletinin boru yuzeyine cevresel plaka kaynagi yontemi ile kaynaginin yapilmasi ile baslar.Elips seklindeki yarim celik sacin ortasinda bransman vanasinin kaynak yapilacagi boru mevcuttur.Hot-top weldoletinin kaynagi bittikten sonra Hat basincina bagli olarak Class 150 (ANSI 150 ) yada Class 300 Class 600 kaynakli yuiksek basinc vanasinin weldolet govdesinin ortasindaki bransman borusuna yine elektrik yada argon  kaynagi yontemi ile kaynaginin yapilmasi saglanir.daha sonra vana kolu acilarak vana agzina Hidrolik delme aparati montajlanarak (Hidrolik delme aparatinin ucunda burgulu matkap vardir) vana icinden yuruyerek weldoletin kaynatildigi boru yuzeyine gelir ve delme islemi baslar delme isleminin tamamlanmasindan sonra (Delme yapilirken canli hattan sizan gaz take off brans man hatti uzerindeki purge vanasindan tahliye edilir ayrica hidrolik aksam uzerinde purge vakum vanasi mevcuttur.Delme ve elips formatina uygun parcanin boru yuzeyinden kesilmesi ile birlikte hidrolik delme apparatinin burgusu makine icine cekilir.kaynagi biten take off vanain vana kolu kapatilarak hidrolik aparat vanadan sokulur.Hot-Top islemi tamamlanmistir.Uygulama bittikten sonra gaz dagitim sirketinin istegine gore NDT Yada Sabun kopuk ile kacak testi yapilir.Zira Hot-top weldolet kaynagina NDT uygulama sansiniz yoktur.Zira kaynakta sorun ciksa dahi tamir imkani kalmaz.Bunun icindirki bu kaynagi yapan gorevlinin ustun nitelikli kaynakci vede sertifika sahibi olmasinin sebebi budur.          

Borularda baslica Korrozyon sebepleride sunlardir:

1-Korunacak borunun kendisine bagli etkenler

-Borunun yapildigi malzemenin cinsi

-Boru capi et kalinligi ve uzunlugu

-Tek hat yada karnmasik bir boru sebeksi olusu

-Sistemin yasi ve uygulanmis orjinal kaplamanin durumu

2-Borunun bulundugu ortama bagli etkenler:

-Topragin suyun elektrolit ozellikleri

-Topragin oksijen gecirgenligi (gevsek toprak sert toprak )

-Mikroorganizmalar bakteriler

-Topragin sicakligi ve rutubeti

-Topragin ortamin ph degeri

3-Cevredeki diger tesislere bagli etkenler:

-Sistemin disindaki diger boru hatlari (katodik korumali/ veya korumasiz)

-Elektrikli demiryolu,tranvay hatlari, benzer tesisler gibi diger DA (Dogru akim kaciran yapilar)

-Yuksek volt elektrik hatlari

Kaplama uyugulanan undergorund hatlarda Holiday cihazi ile kacak testi yapilmaktadir. 

Yari hermetik cihazlar fanli cihazlardir.Bilindigi uzere hermetik cihazlarin yanma sonucu aciga cikan egzost gazlarini fan vasitasi ile dis atmosefere atmakta ve yine yanmanin gerceklesmesi icin gereken taze havayi yani yanma havasini yine dis atmosfer ortamindan almaktadir.Yari hermetik cihazlarda egzost gazlari fan ile bacaya supurulmekte yanma havasi ise cihazin bulundugu ortamdan temin edilmektedir.Uygulanan prosedur bacali cihazlarda uygulanan prosedurun aynisidir

.

Oncelikle yeni isinizde basarili olmanizi temenni ederim.Bulundugunuz lokasyonun geregi olarak (Organize sanayi bolgesi) Sinirlariniz dahilinde Rms-A istasyonu ile birlikte Rms-B ve c istasyonlari oldugunu dusunuyorum.Oncelikle Basta A istasyonu olmak uzere B ve C istasyonlari icin RMS uretici frmalari ile temasa gecebilir onlardan bakimlarla ilgili Dokuman ve Operation handbook temin edebilrisiniz.Basta RMG olmak uzere TARGAZ firmalari bu konuda pozisyonunuz geregi yardimlarini esirgemeyecktir.Diger istasyon ureticilerinin adreslerine google aramo motorundan ulasabilirsiniz.

Bu tur durumlarda soz konusu dogalgaz tesisati yapilacak isletmenin gaz dagitim sirketi ile ne tur bir sozlesme yaptigi onemlidir.Bu tur isletmeler ticari isletmeler olup gaz dagitim sirketleri ile musteri arasinda normal abonelik prosedurune gore abonelik sozlesmesi yapilir.Bir isletmenin sanayi sozlesmesi yapabilmesi bu kategoride yer alabilmesi icin oncelikle tuketiminin 200 m3/h dogalgaz debisinden yuksek olmasi ve proses amacli kullanmasi onceliktir.Bu isletmenin bir oto tamir atelyesi oldugu apacik olup tuketimininde sinirli oldugu anlasilmaktadir. Ayrica 21 mbar dogalgaz tesiatlarinda argon kaynak yontemi zorunlu degildir.Nedenine gelince argon kaynak yontemi NDT uygulamasi yapilacak tesisatlarda kaynaklarin hata oran degerlerinin minimum olmasinda dolayi tercih edilmektedir.NDT uygulamasi yapilmayacak tesisatlarda oksijen yada elektrik kaynagi rahtlikla kullanilmakta ve gaz dagitim sirketleri tarfindan izin verilmektedir.Argon kaynagi sadece uygulayici firmanin istegine daha dogrusu arzusuna kalmistir.Argon kaynak yonteminin dogalgaz tesisatlarinda ustelik bu olcekteki bir tesisat icin yuksek oranda pahallilik arz eder. 

Islam Aleminin ozel ozel oldugu kadar mustesna kutsiyet niteligindeki mevlid kandilinin Islam alemi ile birlikte dunya uzerinde yasayan tum insanliga hayirli vesileler getirmesini temenni eder sited bulun tum degerli uyelerin mevlid kandilini tebrik ederim.